İçeriğe geç

Çelik Konstrüksiyon Sundurma: Fabrika ve Depoda Planlama, İzin ve Uygulama

Maker Mimarlık9 dk okumaGüncelleme:

KapakUlusalİMES OSB, Kocaeli

Çelik konstrüksiyon sundurma, fabrika ve depolarda yükleme-boşaltma alanını, açık depolama sahasını, araç ve forklift yolunu ya da bina girişini yağmurdan, kardan ve güneşten koruyan, çelik taşıyıcılı ve hafif örtülü bir üst yapıdır. Doğru bir sundurma için önce kullanım (tır mı yanaşacak, forklift mi dolaşacak, malzeme mi bekleyecek) netleşir, sonra yükseklik, derinlik ve yağmur suyunun yönü planlanır, kar ve rüzgâr yüküne göre taşıyıcı sistemi yetkili inşaat mühendisi hesaplar, parselin imar hakları ve ilgili idarenin (belediye ya da OSB yönetimi) izin koşulları kontrol edilir, en son örtü malzemesi seçilip imalat ve montaj yapılır. Bedel ve süre ise alanın büyüklüğüne, sundurmanın türüne ve mevcut binaya nasıl bağlanacağına göre değişir.

Bu yazıyı, sundurma yaptırmak için teklif toplamaya hazırlanan satın alma ve teknik müdürler için yazdık. Amacımız, firmalarla aynı dili konuşmanız ve tekliflerin aynı kapsamı fiyatlayıp fiyatlamadığını görebilmeniz. Statik hesap ve uygulama detayları yetkili mühendisin sorumluluğundadır; burada anlattıklarımız o hesabın yerine geçmez.

Fabrikada ve depoda sundurma ne işe yarar?

Sundurma çoğu zaman “yağmurda ıslanmasın” diye düşünülür, ama tesiste gördüğü iş bundan geniştir. Üretim ve sevkiyat akışında açıkta kalan her nokta, havaya bağlı bir darboğazdır. Sundurma bu noktaları hava koşullarından bağımsız hale getirir.

  • Yükleme-boşaltma: Tır ve kamyon rampaya yanaşırken yük, kapı ile araç arasında ıslanmaz; personel yağmurda çalışmak zorunda kalmaz, kaygan zemin kaynaklı kaza riski azalır.
  • Açık depolama: Palet, hammadde, ambalaj ya da hurda gibi kapalı alana sığmayan malzeme güneşten ve yağıştan korunur. Kapalı depo yapmaktan daha hafif bir çözümdür.
  • Araç ve forklift koruma: Forklift şarj alanı, servis ve personel otoparkı, iş makinesi bekleme yeri için gölge ve koruma sağlar.
  • Giriş saçağı: İdari bina ya da personel girişinde yağmur koruması verir, girişi cephede belirgin hale getirir.
  • Bağlantı yolu: İki bina arasında malzeme ya da personel geçişini kapalı tutar.

Her kullanımın ölçüsü farklıdır. Forklift için yeterli olan yükseklik tır için yetmez; açık depolamada önemli olan yan yağmurdan korunmaktır, giriş saçağında ise görünüş ve cephe ile uyum öne çıkar. Bu yüzden teklif istemeden önce sundurmanın altında ne olacağını tek cümleyle yazabilmek, işin yarısını çözer.

Sundurma türleri nelerdir?

Sundurmalar taşıyıcının nerede durduğuna ve binayla ilişkisine göre ayrılır. Seçim, alttaki trafiği ve mevcut binanın taşıma kapasitesini doğrudan etkiler.

Konsol sundurma

Konsol sundurmada örtü, yalnız bina tarafında bağlandığı noktalardan taşınır; dış uçta kolon yoktur. Rampa önünde araç manevrasını hiç engellemediği için yükleme kapılarında sık tercih edilir. Buna karşılık konsolun binaya aktardığı yük büyüktür; mevcut kolon ya da cephe taşıyıcısının bu yükü alıp alamayacağını mühendis kontrol etmelidir. Derinlik arttıkça konsol çözümü ağırlaşır.

Kolonlu sundurma

Kolonlu sundurmada dış uçta, bazen de ara noktalarda kolonlar vardır. Daha derin ve geniş alanları ekonomik biçimde örter, binaya daha az yük bindirir. Kolonların yeri tır ve forklift yoluyla çakışmamalı, kolon diplerine çarpma koruması düşünülmelidir. Kolonlar için temel gerektiğinden zemin ve altyapı hatları (yağmur suyu, elektrik, doğalgaz) önceden bilinmelidir.

Binaya bağlı ve bağımsız sundurma

Binaya bağlı sundurma, cephe ya da çatıyla birleşir; birleşim yerindeki su yalıtımı ve oluk detayı işin en hassas noktasıdır. Bağımsız sundurma ise kendi kolonları ve temeli olan ayrı bir yapıdır; açık depolama, otopark ya da iki bina arasındaki sahada kullanılır. Bağımsız çözüm mevcut binaya yük bindirmez, ama parsel içinde ayrı bir yapı olarak imar haklarıyla birlikte değerlendirilir.

Fabrika ve Üretim Tesisi alanındaki projelerimizden

Sundurma planlanırken nelere bakılır?

Sundurmayı çizmeden önce sahada izlenmesi gereken birkaç akış vardır. Bunları atlamak, sonradan sökülüp yeniden yapılan sundurmaların en yaygın nedenidir.

Tır manevrası ve trafik

Tırın rampaya nereden girip nasıl geri yanaşacağı, dönüş alanı ve bekleme yeri sahada belirlenmelidir. Kolonlar ve örtü kenarı bu manevra alanının dışında kalmalıdır. Forklift, yaya ve araç yollarının ayrıldığı bir trafik şeması, sundurmanın kolon yerlerini de belirler. Yeni bir lojistik akış kuruyorsanız depo ve lojistik yapısı tasarımı yazımızdaki yerleşim ilkeleri burada da geçerlidir.

Yükseklik ve derinlik

Serbest yükseklik, altına girecek en yüksek aracın ve yükün üzerinde güvenli bir pay bırakacak şekilde belirlenir. Rampa kapısının üst kotu, bina saçağı ve mevcut tesisat hatları bu yüksekliği sınırlar. Derinlik ise yağmurun hangi açıyla geldiğine ve korunacak alanın ne kadar ileri uzandığına göre seçilir. Kesin ölçüler kullanılan araç tipine ve sahaya göre projede verilir.

Yağmur suyu ve kar

Sundurma geniş bir yüzeydir ve topladığı su bir yere gitmelidir. Eğim yönü, oluk, iniş borusu ve suyun bağlanacağı drenaj hattı baştan planlanmazsa su ya bina duvarına, ya rampaya ya da yükleme kapısının önüne akar. Binaya bağlı sundurmada iki çatı arasında kar birikmesi ve oluk taşması ayrıca düşünülmelidir.

Aydınlatma ve tesisat

Sundurma altı gündüz bile gölgede kalır; yükleme alanında gece çalışma varsa aydınlatma, kamera, priz ve gerekirse yangın algılama hatları sundurmayla birlikte projelendirilmelidir. Işık geçiren örtü bantları gündüz aydınlatma ihtiyacını azaltabilir.

Kar ve rüzgâr yükü: mühendis hesabı şart

Sundurmalar hafif ve geniş yüzeyli olduğu için rüzgârın kaldırma etkisine ve kar birikmesine duyarlıdır. Kolon, kiriş, aşık ve bağlantı kesitleri; tesisin bulunduğu bölgenin kar ve rüzgâr koşulları ile deprem etkisi dikkate alınarak yetkili inşaat mühendisi tarafından hesaplanmalı ve statik proje hazırlanmalıdır. Binaya bağlanan sundurmada mevcut yapının bu ek yükü taşıyıp taşıyamayacağı da aynı hesapta kontrol edilir. Hesapsız, “göz kararı” kurulan sundurma hem güvenlik hem de sigorta açısından risktir.

Sundurma için izin gerekir mi?

Çoğu durumda evet; sundurma kalıcı bir yapı elemanıdır ve parseldeki yapılaşma haklarını etkileyebilir. Hangi belgenin gerektiği, sundurmanın yapı alanına ve inşaat alanına nasıl sayılacağı, ilgili idarenin uygulamasına ve güncel imar planı notlarına bağlıdır. Tesis OSB içindeyse yetkili idare OSB yönetimidir; dışındaysa belediye ya da ilgili idaredir.

  • İmar hakları: Parselin taban alanı ve inşaat alanı hakkının ne kadarının kullanıldığı kontrol edilir. Kolonlu ya da kapalılığı yüksek sundurmalar bu haklara dahil edilebilir.
  • Çekme mesafesi: Yapının parsel sınırından bırakması gereken uzaklıktır. Sundurmanın bu mesafeye taşıp taşmadığı plan notlarına göre değerlendirilir.
  • Mevcut ruhsat ve iskân: Binanın onaylı projesi ile mevcut hali uyumlu değilse, yeni ekten önce bu durumun netleşmesi gerekir.
  • Yangın ve kaçış: Sundurmanın kaçış yollarını, itfaiye erişimini ya da duman tahliyesini engellememesi gerekir.

Bu nedenle sundurma projesine, parselin imar durumu ve onaylı projesi elde edilerek başlanır. İmar belgesini okumaya yabancıysanız imar durumu nasıl okunur yazımız temel kavramları anlatıyor. Kesin koşullar her zaman ilgili idareden teyit edilir.

Sundurma örtüsü için hangi malzeme seçilir?

Örtü malzemesi; ses, ısı, ışık, dayanım ve görünüş beklentisine göre seçilir. Aşağıdaki tablo malzemeleri nitel olarak karşılaştırıyor; seçim, kullanım ve bütçeyle birlikte projede kesinleşir.

Örtü Güçlü yanı Dikkat edilecek nokta Uygun kullanım
Sandviç panel Isı ve ses yalıtımı verir, yağmur sesini azaltır, alt yüzü düzgün görünür Ağırlığı trapez saca göre fazladır; taşıyıcı buna göre hesaplanır Binaya bağlı yükleme sundurması, giriş saçağı, altında uzun süre çalışılan alanlar
Trapez sac Hafif, hızlı monte edilir, ekonomiktir Yalıtımı yoktur; yağmurda ses ve altında yoğuşma olabilir Açık depolama, otopark, ikincil alanlar
Polikarbonat Işık geçirir, sundurma altını gündüz aydınlık tutar Güneşe dayanımı ve çizilmesi ürün kalitesine bağlıdır; altında ısı birikebilir Giriş saçağı, panel ya da sacla birlikte ışık bandı

Sık kullanılan çözüm, ana örtüyü sandviç panel ya da trapez sacla yapıp aralara polikarbonat ışık bantları koymaktır. Çatı ile aynı malzemeyi kullanmak bakım ve görünüş birliği sağlar; tesisin çatısını da yenilemeyi düşünüyorsanız iki işi fabrika çatı yenileme yazımızdaki seçeneklerle birlikte planlamak mantıklıdır. Çelik elemanların korozyona karşı korunması (galvaniz ya da uygun boya sistemi) malzeme seçimi kadar önemlidir; özellikle açık havada, kimyasal buhar ya da deniz havası olan bölgelerde koruma sistemi bakım aralığını belirler.

Fabrika ve Üretim Tesisi alanındaki projelerimizden

Çelik sundurma nasıl uygulanır?

İyi yürüyen bir sundurma işi aşağıdaki sırayı izler. Adımlardan birinin atlanması, genellikle montaj sırasında ya da ilk yağışta fark edilir.

  1. Keşif ve ihtiyaç tanımı: Sahada kullanım, trafik, mevcut bina, altyapı hatları ve yağmur suyu yönü incelenir; ölçü alınır.
  2. İmar ve izin kontrolü: İmar durumu, onaylı proje ve ilgili idarenin koşulları değerlendirilir.
  3. Mimari ve statik proje: Sundurmanın planı, kesiti, örtü ve oluk detayı mimari projede; kolon, kiriş, aşık ve bağlantılar yetkili mühendisin statik projesinde çözülür.
  4. Gerekli onayların alınması: İdarenin istediği proje ve belgeler sunulur.
  5. Temel ve ankraj: Kolonlu sundurmada temeller yapılır; binaya bağlanan sundurmada ankraj ve bağlantı noktaları hazırlanır.
  6. Atölyede imalat: Çelik elemanlar ölçüye göre kesilir, kaynaklanır, yüzey hazırlığı ve korozyon koruması yapılır.
  7. Sahada montaj: Elemanlar yerine konur, cıvatalı birleşimler sıkılır, kaynaklı birleşimler kontrol edilir.
  8. Örtü, oluk ve detaylar: Panel ya da sac, ışıklık, oluk, iniş borusu ve binayla birleşim yalıtımı yapılır.
  9. Tesisat ve son kontrol: Aydınlatma ve diğer hatlar bağlanır; su testi ve genel kontrolden sonra teslim alınır.

Çalışan bir tesiste montaj, sevkiyatı aksatmayacak şekilde etaplanır: önce bir rampa, sonra diğeri gibi. Yüksekte çalışma, vinç ve kaldırma işleri iş güvenliği planına göre yürütülür; çalışma alanı forklift ve yaya trafiğinden ayrılır. Daha geniş bir yenileme programının parçasıysa fabrika yenileme rehberi yazımızdaki etaplama yaklaşımı yol gösterir.

Sundurma bedelini neler belirler?

Sundurma için tek bir birim fiyat vermek doğru olmaz; aynı alanı örten iki sundurmanın bedeli çok farklı olabilir. Teklifler arasındaki farkı anlamak için şu etkenlere bakın:

  • Örtülecek alan, derinlik ve yükseklik: Büyüdükçe çelik miktarı ve kesitler artar.
  • Tür: Konsol sundurma kolonsuz alan sağlar ama daha ağır kesit ve güçlü bağlantı ister; kolonlu sundurma temel gerektirir.
  • Bölgenin kar ve rüzgâr koşulları: Hesap yükleri arttıkça taşıyıcı ağırlaşır.
  • Mevcut binanın durumu: Bina ek yükü taşıyamıyorsa güçlendirme ya da bağımsız taşıyıcı gerekir.
  • Örtü malzemesi: Sandviç panel, trapez sac ve polikarbonatın malzeme ve işçilik bedeli farklıdır.
  • Korozyon koruması: Galvaniz ya da boya sisteminin türü.
  • Detaylar ve tesisat: Oluk, iniş borusu, drenaj bağlantısı, aydınlatma, çarpma koruması.
  • Çalışma koşulları: Tesis çalışırken etaplı montaj, gece çalışması, vinç erişimi.
  • Proje ve izin kalemleri: Mimari ve statik proje ile idare süreçlerinin teklife dahil olup olmadığı.

Süre ve bedel, keşiften sonra iş programıyla birlikte verilir. Teklifleri karşılaştırırken birinin proje ve izni, diğerinin yalnız imalat ve montajı içerdiğini sık görüyoruz; kapsamı aynı satırlara bölmeden yapılan fiyat karşılaştırması yanıltıcı olur.

Teklif isterken ne hazırlamalısınız?

Firmalardan karşılaştırılabilir teklif almak için şu bilgileri tek dosyada toplamanızı öneririz:

  • Sundurmanın kullanım amacı ve altına girecek en büyük araç ya da yük
  • Yaklaşık yerleşim: elle çizilmiş kroki ya da vaziyet planı üzerinde işaret
  • Mevcut binanın onaylı projesi, imar durumu, varsa statik proje
  • Sahadan fotoğraflar: rampa, cephe, saçak, oluk, altyapı kapakları
  • Tercih edilen örtü ve ışıklık isteği
  • Aydınlatma, kamera, priz gibi tesisat beklentisi
  • Çalışma kısıtları: vardiya düzeni, sevkiyat yoğunluğu, montajın yapılabileceği dönemler
  • Teklife dahil olmasını istediğiniz kalemler: proje, izin, temel, montaj, eski örtünün sökümü

Bu liste firmaların aynı işi fiyatlamasını sağlar ve keşifte sorulacak soruları azaltır. Fabrika yapılarındaki diğer işler için fabrika ve üretim tesisi sayfamıza da bakabilirsiniz.

Maker Mimarlık bu işte ne yapıyor?

Sundurma işinde keşifle başlıyoruz: kullanımı, trafiği, mevcut binayı ve imar koşullarını yerinde inceliyor, sundurmanın yerini ve biçimini üç boyutlu modelle gösteriyoruz. Mimari projeyi hazırlıyor, statik hesabı mühendislik iş ortaklarımızla, imalat ve montajı iş birliği yaptığımız firmalarla planlayıp yönetiyoruz; keşif bedelinden hak edişe kadar süreci izliyoruz, ihale edilen işlerde taahhüt de üstlenebiliyoruz. Ayrıntılar renovasyon ve restorasyon sayfamızda; ilk keşif ücretsiz. Teklif formundan ya da sayfadaki WhatsApp düğmesinden bize yazabilirsiniz.

?Merak edilenler

Sık sorulan sorular

Çelik konstrüksiyon sundurma için ruhsat gerekir mi?

Çoğu durumda sundurma kalıcı bir yapı elemanı sayılır ve ilgili idarenin onayı gerekir. Hangi belgenin istendiği, sundurmanın imar haklarına nasıl dahil edileceği güncel imar planı notlarına ve belediye ya da OSB yönetiminin uygulamasına bağlıdır. Projeye başlamadan önce bu koşulları idareden teyit etmek gerekir.

Fabrika sundurması binaya bağlanabilir mi?

Bağlanabilir, ama mevcut kolon, cephe ya da çatı taşıyıcısının sundurmanın getireceği ek yükü taşıyıp taşıyamayacağını yetkili inşaat mühendisi hesapla kontrol etmelidir. Taşıyamıyorsa güçlendirme yapılır ya da sundurma kendi kolonlarıyla bağımsız kurulur. Birleşim yerindeki su yalıtımı ve oluk detayı ayrıca çözülür.

Yükleme rampası sundurması ne kadar yüksek olmalı?

Yükseklik, altına girecek en yüksek araç ve yükün üzerinde güvenli bir pay kalacak şekilde belirlenir; rampa kapısının kotu ve bina saçağı da bu ölçüyü sınırlar. Tek bir doğru ölçü yoktur; kullanılan araç tipine ve sahaya göre projede kesinleşir.

Sundurma çatısı için sandviç panel mi trapez sac mı?

Altında uzun süre çalışılacaksa ya da yağmur sesi ve yoğuşma sorun olacaksa sandviç panel daha uygundur. Açık depolama ve otopark gibi ikincil alanlarda trapez sac hafif ve ekonomik bir çözümdür. Işık istenen yerlerde iki malzemeye polikarbonat bantlar eklenebilir.

Depo sundurma yaptırmak ne kadar sürer?

Süre; alanın büyüklüğüne, proje ve izin sürecine, imalatın atölyede ne kadar hazırlanacağına ve tesis çalışırken montajın kaç etapta yapılacağına göre değişir. Keşiften sonra iş programıyla birlikte verilir.

Sundurma fiyatı neye göre belirlenir?

Örtülecek alan, derinlik ve yükseklik, konsol ya da kolonlu tür, bölgenin kar ve rüzgâr koşulları, örtü malzemesi, korozyon koruması, tesisat ve çalışma koşulları bedeli belirler. Teklifleri karşılaştırırken proje, izin ve temel kalemlerinin dahil olup olmadığına bakmak gerekir.

Sundurma imar hakkından düşer mi?

Sundurmanın taban alanı ve inşaat alanı hakkına sayılıp sayılmadığı; türüne, kapalılığına ve imar planı notlarına göre değişir. Bu konuda kesin cevabı ilgili idare verir; parselin kalan hakları projeden önce kontrol edilmelidir.

→Teklif ve ihale daveti

Projenizi konuşalım

Şartnameniz hazırsa yükleyin, hazır değilse kapsamı birlikte tanımlayalım. Keşif ücretsizdir.

WhatsApp Arayın Teklif isteyin