Gönen Deri OSB’de tesis projesi, deri işlemenin yapıdan beklediği üç şeyle başlar: sürekli ıslak çalışan hacimler, kimyasala ve suya dayanıklı zemin ve atık suyun bölgenin merkezi arıtma tesisine doğru biçimde bağlanması. Islak işlemlerin yapıldığı bölüm, kuru işlemlerin ve depolamanın yapıldığı bölümden ayrılır; zemin eğimi, kanallar, havalandırma ve korozyon önlemleri bu ayrıma göre tasarlanır. Bölge sonradan karma statüye geçtiği için bugün deri dışındaki sektörlerden yatırımcılar da burada tesis kuruyor ya da eski deri tesislerini başka üretime dönüştürüyor. Her durumda işe parselin imar koşullarını OSB müdürlüğünden yazılı alarak başlanır. Bu yazıda bölgenin yapıya etkisi olan özelliklerini, deri tesisinde ve dönüşüm projelerinde bakılacak konuları anlatıyoruz.
Yazıda kesin ölçü, katsayı, süre ya da bedel bulamayacaksınız. Bu değerler tesisin kapasitesine, kullanılan prosese ve parselin koşullarına göre değişir; güncel imar planı notları, OSB yönetiminin koşulları, çevre mevzuatı ve yetkili mühendislerin hesabı esas alınır.
Gönen Deri OSB nasıl bir bölge?
Bölgenin tam adı Gönen Deri İhtisas ve Karma Organize Sanayi Bölgesi’dir ve Balıkesir’in Gönen ilçesinde, Taştepe ile Paşaçiftlik köyleri arasında yer alır. Bölge yönetimine göre bölge Gönen-Bandırma karayoluna cephelidir. Bölgenin yeri deri ihtisas bölgesi olarak seçilmiş, sonradan ilgili bakanlığın kararıyla karma statüye geçirilmiştir; bugün hem deri ihtisas hem karma bölge niteliği taşır. Yatırım tanıtım kaynaklarına göre bölgede deri, tekstil, makine, kimya ve enerji alanlarında üretim yapan firmalar bulunur.
Aynı karayolu üzerinde, Taştepe çevresinde ayrı yönetimi olan Bandırma OSB de yer alır. İki bölge birbirine yakındır ama ruhsat, tahsis, altyapı ve arıtma konularında her biri kendi müdürlüğüyle çalışır. Gönen’de ayrıca jeotermal kaynaklı sera için yatırım aşamasında olan tarıma dayalı bir ihtisas bölgesi de vardır; adları benzediği için parsel bilgisi her zaman ilgili bölgenin kendi yönetiminden doğrulanmalıdır.
Ulaşım ve altyapı
Yatırım tanıtım kaynaklarına göre bölgeden Bandırma Limanı’na, Bandırma demiryoluna ve İstanbul-İzmir Otoyolu’na erişim vardır. Bölge yönetimine göre bölgede doğalgaz dağıtımı başlamış, fiber internet altyapısı tamamlanmış, elektrik dağıtımı bölge yönetimince yürütülmektedir; kullanma suyu bölgenin kendi kaynaklarından sağlanır ve çevre yönetim planı güncellenmiştir. Deri işleme gibi su ve enerji yoğun bir faaliyet için bu altyapının her kaleminde bağlantı koşulları projeye başlamadan bölge yönetimine sorulmalıdır.
Merkezi arıtma tesisi ve atık su bağlantısı
Deri işleme, kullandığı su ve kimyasal madde nedeniyle atık su yönetimi en önemli sektörlerden biridir. Bölge yönetimine göre Gönen Deri OSB’de fiziksel, kimyasal ve biyolojik arıtma kademelerinden oluşan bir merkezi atık su arıtma tesisi bulunur. Arıtılan suyun, ilgili su kirliliği kontrolü mevzuatındaki karışık endüstriyel atık su deşarj standartlarını sağlayacak biçimde Dededüzü Deresi’ne verilmesi öngörülür.
Merkezi bir arıtma tesisinin varlığı, tesisin atık sularını rastgele kanala verebileceği anlamına gelmez. Bölgelerin çoğunda kanala kabul için kriterler vardır; bu kriterleri sağlamayan atık su için tesisin kendi ön arıtması istenebilir. Deri tesislerinde ayrıca bazı proses akımlarının, örneğin krom içeren suların, diğer atık sulardan ayrı toplanması gündeme gelebilir. Gönen Deri OSB’nin güncel kabul kriterleri, ön arıtma şartları ve bağlantı izin süreci bölge yönetiminden öğrenilmelidir. Bu bilgiler gelmeden yerleşim kesinleşmemelidir; çünkü ayrı toplanacak her akım ayrı bir kanal, ayrı bir toplama haznesi ve parselde ayrı bir yer demektir. Atık su arıtma ve ön arıtma tasarımı çevre mühendisinin sorumluluğundadır.



Deri tesisinde ıslak hacim nasıl tasarlanır?
Deri işlemede ham derinin ıslatılmasından tabaklanmasına kadar olan işlemler büyük ölçüde suyla ve dönen dolaplarda yapılır. Bu bölüm tesisin ıslak hacmidir ve yapının geri kalanından farklı kurallarla tasarlanır. Bizim izlediğimiz sıra şöyledir:
- Parsel ve arıtma koşullarını yazılı almak: imar durumu, yapılaşma sınırları, kanala kabul kriterleri ve bağlantı noktası OSB yönetiminden öğrenilir.
- Proses akışını ıslak ve kuru olarak ayırmak: ham deri kabulü ve deposu, ıslak işlemler, ara depolama, kurutma ve kuru işlemler, finisaj ve sevkiyat sırayla dizilir.
- Dolapların yerini ve yükünü belirlemek: su ve deriyle dolu dönen dolaplar zemine ağır ve titreşimli yük verir; temel ve zemin bu yüke göre yetkili inşaat mühendisince tasarlanır.
- Zemin eğimini ve kanalları çizmek: ıslak hacimde zemin, suyu dolapların altından ızgaralı kanallara, oradan toplama noktasına yönlendirecek biçimde eğimlendirilir; ayrı toplanacak akımlar için ayrı kanallar düşünülür.
- Kimyasal deposunu ayırmak: asit, baz, tuz ve tabaklama maddeleri ayrı, havalandırılan ve dökülme tutma önlemi alınmış bir depoda tutulur; birbiriyle tepkimeye girebilecek maddelerin ayrımı baştan düşünülür.
- Havalandırmayı ve gaz güvenliğini kurmak: ıslak işlemlerde nem, koku ve bazı kimyasal tepkimelerde zehirli gaz oluşma riski vardır; genel ve kaynağında havalandırma ile gaz algılama ihtiyacı makine mühendisinin hesabıyla belirlenir.
- Kuru bölümü korumak: kurutma, tıraşlama, boyama ve finisaj bölümleri ıslak hacmin nemi ve kokusundan ayrılır; finisajda kullanılan boya ve çözücüler için ayrıca yangın ve havalandırma önlemi alınır.
Ham deri kabulü ve depolama
Ham deri tesise çoğu zaman tuzlanmış olarak gelir ve işlenene kadar bekletilir. Bu bekleme alanı, kokusu ve tuzlu sızıntısı nedeniyle üretim ve idari bölümlerden ayrı, kolay yıkanabilen ve havalandırılan bir hacim olmalıdır. Kabul kapısı araç boşaltmasına uygun konumlanır; boşaltma sırasında oluşan tuzlu su ve sızıntı ayrı bir süzgeçle toplanır. Depodan ıslak bölüme giden yol kısa ve tek yönlü tutulursa ham derinin tesisin temiz bölümlerinden geçmesi önlenir. Zeminin tuza dayanımı ve duvar diplerindeki koruma, bu alanda da ıslak hacimdeki kadar önemlidir.
Kuru bölüm ve finisaj
Tabaklanmış deri kurutma, tıraşlama, boyama ve finisaj aşamalarından geçer. Bu bölümlerin ortak ihtiyacı kuru ve dengeli bir iç ortamdır; ıslak hacimden gelen nem ve koku kapılar, kilitli geçişler ve hava basıncı farkıyla bu bölüme taşınmamalıdır. Tıraşlama ve zımparalamada deri tozu çıkar ve kaynağında emişle toplanır. Finisajda kullanılan boya, çözücü ve kaplama maddeleri yanıcı olabileceği için bu bölüm ayrı havalandırılır, yangın bölmesiyle ayrılır ve malzemesi küçük, kontrollü bir depoda tutulur. Kesin önlemleri yetkili makine ve yangın mühendislerinin hesabı belirler.
Kimyasala dayanıklı zemin ve korozyon
Islak hacmin zemini sürekli su, tuz, asit, baz ve tabaklama maddeleriyle temas eder; üstelik dolaplar ve forkliftler ağır mekanik yük bindirir. Bu nedenle zemin kaplaması, tesisin madde listesi ve üreticinin kimyasal dayanım bilgisiyle birlikte seçilir. Epoksi ve poliüretan esaslı kaplamalar ile kimyasala dayanıklı seramik ya da harç sistemleri bu tür alanlarda değerlendirilir; hangisinin uygun olduğu maddeye, sıcaklığa ve yüke bağlıdır. Kaplama türlerinin genel özelliklerini epoksi zemin kaplama yazımızda anlattık.
Zemin kadar duvar dipleri, kanal kenarları, kolon bağlantıları ve çatı da korozyon açısından önemlidir. Sürekli nemli ve kimyasal buharlı bir ortamda çelik taşıyıcı elemanlar, bağlantı parçaları ve çatı kaplaması uygun korumayla seçilmeli; betonarme elemanlarda donatıyı koruyan pas payı ve yüzey koruması mühendisin hesabıyla belirlenmelidir. Çatı altında yoğuşmanın önlenmesi hem yapıyı hem ürünü korur.
Çalışan deri tesisinde yenileme
Faal bir deri tesisinde yenileme ihtiyacı çoğu zaman aynı noktalarda toplanır: aşınmış ya da kimyasal etkiyle bozulmuş ıslak hacim zemini, tıkanan ya da çatlayan kanallar, korozyona uğramış çatı ve bağlantı elemanları, yetersiz kalan havalandırma ve kapasite artışıyla küçülen kimyasal deposu. Bu işler üretim durmadan yapılmak istendiğinde ıslak hacim bölüm bölüm ele alınır; kaplama uygulamasının kuruma süresi ve zeminin nemi iş programını belirler. Sıcak işler ve kimyasal depoya yakın çalışmalar tesisin iş güvenliği uzmanıyla birlikte planlanır.
Karma dönüşüm: deri dışı yatırım ve eski deri tesisleri
Bölgenin karma statüye geçmesi, iki yeni proje türünü gündeme getirdi. Birincisi deri dışındaki bir sektörden yatırımcının yeni tesis kurmasıdır. Bu durumda tesis, deri işleyen komşularla aynı bölgede çalışacağı için hava girişlerinin yönü, koku ve nemin etkisi, ürünün korunması gibi konular yerleşimde ayrıca düşünülür; özellikle tekstil ya da gıda gibi koku ve neme duyarlı ürünlerde bu önemlidir.
İkincisi, mevcut bir deri tesisinin başka bir üretime dönüştürülmesidir. Bu projelerde yapının ıslak hacim için yapılmış özellikleri yeni kullanımla çatışabilir. Dönüşümde bakılan başlıca konular şunlardır:
| Mevcut durum | Dönüşümde sorulan soru | Yapılacak iş |
|---|---|---|
| Eğimli zemin ve açık kanallar | Yeni üretim düz ve kuru zemin mi istiyor? | Kanalların kapatılması, zeminin düzeltilmesi ve yeni kaplama |
| Uzun süre nem ve kimyasala maruz kalmış taşıyıcı | Taşıyıcı sistem hasar görmüş mü? | Yetkili mühendisle hasar tespiti, gerekirse güçlendirme |
| Korozyona uğramış çatı ve cephe | Kaplama ve bağlantılar yeni kullanıma uygun mu? | Çatı ve cephe kaplamasının, yalıtımın yenilenmesi |
| Ayrı atık su hatları | Yeni üretimin atık suyu ne olacak? | Hatların yeniden düzenlenmesi, bağlantı izninin güncellenmesi |
| Kimyasal depo | Yeni üretimde depo ihtiyacı nasıl değişiyor? | Deponun temizlenmesi, yeniden düzenlenmesi ya da başka kullanıma alınması |
Kullanım değişikliğinin yeni bir proje onayı gerektirip gerektirmediği OSB yönetimiyle konuşulur. Dönüşümün sıralamasını fabrika yenileme rehberi yazımızdaki adımlarla birlikte ele almak işi kolaylaştırır.
Gönen Deri OSB’de ruhsat ve izin süreci
Organize sanayi bölgelerinde parselasyon, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni süreçleri genellikle OSB müdürlüğü üzerinden yürür. Bölge yönetimine göre Gönen Deri OSB’de de yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni bölge müdürlüğü tarafından verilir ve denetlenir; yapıların projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili evraklar bu süreçte yer alır. Deri işleme gibi atık su ve kimyasal madde yoğun bir faaliyette yapı ruhsatına ek olarak çevre ve iş güvenliğiyle ilgili izin ve uygunluk süreçleri de gündeme gelebilir; hangilerinin gerektiği tesisin faaliyetine göre değişir. Deri işleme ÇED kapsamına girebilecek bir faaliyettir: ÇED gerekip gerekmediği en başta Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne sorulur ve ÇED kararı yapı ruhsatından önce alınır; çevre izinleri il müdürlüğü ve Bakanlık sürecinde yürür, OSB ise kanal bağlantı iznini verir. Ruhsattan sonra inşaat yapı denetimi altında yürür; yapı bitince yapı kullanma izni bölge müdürlüğünden alınır.
Mimari, statik, mekanik, elektrik ve çevre projelerinin birlikte geliştirilmesi, onay aşamasında çakışma riskini azaltır. Süre ve bedel tesisin büyüklüğüne ve izin kapsamına göre değişir; keşiften sonra iş programıyla birlikte verilir.
Teklif isterken neler hazırlanmalı?
- Parselin ada ve parsel bilgisi, tahsis belgesi ve varsa güncel imar durumu.
- Proses akışı: hangi işlemlerin tesiste yapılacağı, ıslak ve kuru bölümler.
- Dolap ve makine listesi, en ağır ekipmanın yeri.
- Kullanılacak kimyasalların listesi ve güvenlik bilgi formları.
- Atık su türleri ve bölgenin kanala kabul kriterleri, varsa mevcut bağlantı izni.
- Mevcut tesis varsa ruhsatlı projeler, yapı kullanma izni ve son değişikliklerin listesi.
- Dönüşüm projesinde yeni üretimin türü ve makine listesi.
Komşu bölge için Bandırma OSB, başka bir deri bölgesi örneği için İstanbul Deri OSB yazılarımıza da bakabilirsiniz.
Maker Mimarlık bu bölgede ne yapıyor?
Ofisimiz Kocaeli Darıca’da; portföyümüzde Kocaeli Gebze VI. (İMES) Makine İhtisas OSB’de projelendirilmiş sanayi yapıları bulunuyor. Gönen Deri OSB’de yeni deri tesisi, deri dışı yatırım ya da eski bir tesisin dönüşümü için hazırlık yapan işverenler için proje hazırlıyor, yerinde keşif yapıyoruz; ilk keşif ücretsizdir. Fabrika ve endüstriyel yapılar ile renovasyon ve restorasyon hizmetlerimiz kapsamında mimari projeyi mühendislik projeleriyle birlikte geliştiriyor, yeni düzeni üç boyutlu modelde gösteriyor, keşif bedellerinden hak edişlere kadar süreci izliyoruz. Fabrika ve üretim tesisi işlerimize göz atabilir, teklif formundan ya da sayfadaki WhatsApp düğmesinden bize yazabilirsiniz.


















