İçeriğe geç

Çerkezköy OSB (ÇOSB) Fabrika Projesi ve Fabrika Yenileme

Maker Mimarlık8 dk okumaGüncelleme:

KapakBirlik ManşonİMES OSB, Dilovası, Kocaeli

Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi (ÇOSB), Tekirdağ’da Çerkezköy ile Kapaklı arasında yer alan ve yönetim binası Kapaklı’da bulunan köklü bir karma OSB’dir; tekstil, kimya, kauçuk, plastik, metal, elektronik, eczacılık, kâğıt ve gıda firmaları bir arada çalışır. Bölge büyük ölçüde dolu olduğu için burada fabrika projesi çoğu zaman boş bir parselde sıfırdan bina kurmak değil, mevcut bir tesisi yenilemek, büyütmek ya da el değiştiren bir binayı yeni sahibinin üretimine uydurmaktır. Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni ÇOSB bölge müdürlüğünün imar biriminden, yangın ve patlamaya karşı uygunluk izni bölgenin itfaiyesinden yürür; parselinizin güncel imar planı notları ve OSB yönetiminin güncel koşulları esas alınır.

Bu yazıda ÇOSB’yi diğer bölgelerden ayıran şeyi, yani köklü ve dolu bir bölgede yapı stokunun yaşını ve el değiştiren tesislerin durumunu merkeze alıyoruz. Yeni bina, dönüşüm ve yenileme kararlarını bu açıdan ele alıyor, izin sürecini ve teklif öncesi hazırlığı anlatıyoruz.

Çerkezköy OSB nasıl bir bölge?

ÇOSB kendini Trakya’da sanayileşmenin başladığı yer olarak tanıtır. Adı Çerkezköy’den gelir, ancak bölge zamanla genişlemiş ve bugün yönetim adresi Kapaklı ilçesindedir; bu yüzden aramalarda ve resmî kayıtlarda iki ilçe adını birlikte görmeniz olağandır. Bölge yönetimi elektrik, su ve doğal gaz dağıtımını kendisi üstlenir ve endüstriyel atık suları kendi arıtma tesisinde arıtır. Bölgede bir mesleki ve teknik Anadolu lisesi, çok sayıda Ar-Ge ve tasarım merkezi bulunur; ÇOSB son dönemde Yeşil OSB unvanını da almıştır ve temiz enerji, temiz çevre ve temiz üretim anlayışını öne çıkarır.

Ulaşım açısından Çerkezköy, TEM otoyolu ve D-100 karayoluyla İstanbul ve Edirne yönüne bağlanır; Halkalı-Kapıkule demiryolu hattı da Çerkezköy’den geçer. Bu konum, hem İstanbul pazarına hem Avrupa yönüne mal gönderen tesisler için bölgeyi uzun süredir çekici kılmıştır.

Karma ve köklü bir bölge olmanın yapıya iki doğrudan etkisi vardır. Birincisi, aynı caddede bir ilaç tesisi, bir boyahane ve bir plastik enjeksiyon atölyesi yan yana durabilir; komşu tesislerle ilişki tasarımın parçasıdır. İkincisi, bölgedeki yapıların önemli bir bölümü farklı dönemlerde, o dönemin üretimine göre yapılmıştır. Bugün o binayı kullanan firma çoğu zaman ilk sahip değildir ve üretim de değişmiştir.

Dolu bir bölgede fabrika projesi ne anlama gelir?

Boş parselin az olduğu bir bölgede yatırımcının önünde genellikle üç yol vardır: elindeki tesisi büyütmek, el değiştiren bir tesisi alıp yeni üretime uydurmak ya da eski yapıyı kaldırıp parselde yeni bir bina kurmak. Her yolun mimari sorusu farklıdır.

Yol Asıl soru İlk bakılacak şey
Mevcut tesisi büyütmek Parselde kalan yapılaşma hakkı yeterli mi? İmar durumu, ruhsatlı alan ile yerindeki yapının karşılaştırması
El değiştiren tesisi dönüştürmek Bina yeni üretimin yükünü, yüksekliğini ve yangın sınıfını kaldırır mı? Taşıyıcı sistem, net yükseklik, zemin, yangın bölmeleri
Eski yapıyı kaldırıp yeniden yapmak Yeni bina parsel ve üretim için daha verimli mi? Güncel imar koşulları, yıkım ve atık planı, üretimin geçici yeri
Hol içinde alan kazanmak Kullanılmayan yükseklik var mı? Mezanin için taşıyıcı ve kaçış yolu uygunluğu

Karar çoğu zaman bir maliyet karşılaştırmasına dayanır, ama maliyetten önce yapının teknik durumu bilinmelidir. Eski bir binayı yeni sektöre uydurmanın gizli kalemleri, yani taşıyıcı güçlendirme, yangın bölmeleri, tesisat yenilemesi ve zemin, sonradan ortaya çıkarsa karar yanlış verilmiş olur. Bu yüzden keşif ve teknik değerlendirme, yatırım kararından önce gelir. Süre ve bedel yapının büyüklüğüne ve işin kapsamına göre değişir; keşiften sonra iş programıyla birlikte verilir.

Fabrika ve Üretim Tesisi alanındaki projelerimizden

El değiştiren bir tesiste nelere bakılır?

ÇOSB’de el değiştiren bir binayı satın almadan ya da kiralamadan önce yaptığımız değerlendirmede baktığımız başlıca konular şunlardır:

  • Ruhsat ve iskân durumu: Yapı kullanma izinli alan ile yerinde duran yapı örtüşüyor mu, yıllar içinde ruhsatsız eklenti yapılmış mı?
  • Taşıyıcı sistem: Betonarme, prefabrik ya da çelik; yeni makinelerin ve varsa vincin yükünü taşıyıp taşımadığı yetkili inşaat mühendisince değerlendirilir.
  • Net yükseklik ve kolon aralığı: Yeni hat, raf ya da makine yerleşimine izin veriyor mu?
  • Zemin: Önceki kullanımın bıraktığı yağ, kimyasal ya da çatlak; yeni üretimin hijyen ve yük ihtiyacına uygunluk.
  • Yangın güvenliği: Yeni faaliyetin yangın yükü öncekinden farklıysa bölmeler, kaçış yolları ve söndürme sistemi yeniden ele alınır.
  • Enerji ve atık su: Elektrik gücü, doğal gaz ve atık su bağlantısının yeni üretime yetip yetmediği OSB yönetiminin ilgili birimlerine sorulur.

Faaliyet konusu değiştiğinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile çevre izinleri de yeniden ele alınabilir. Yapının teknik durumu ile izin durumunu birlikte incelemek, sonradan sürpriz tadilat çıkmasını önler.

ÇOSB’de ruhsat ve izin süreci nasıl yürür?

ÇOSB bölge müdürlüğü, bakanlıkça belirlenen sınırlar içinde yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni verme yetkisine sahiptir; işlemler imar ve harita biriminin evrak takip listeleriyle yürür. Bölgenin süreç içinde kullandığı formlar avan proje kontrolünden yapı ruhsatı başvurusuna, inşaat süresince ilerleme kontrolünden yapı kullanma izni başvurusuna kadar her aşamayı kapsar; yanan ya da yıkılan yapılar için ayrı bir başvuru yolu da vardır. Yeni yapı ya da büyük tadilat için genel akış şöyledir:

  1. Parselin imar durumu ve plan notları bölge müdürlüğünden alınır; kalan yapılaşma hakkı netleşir.
  2. Faaliyetin türüne göre çevre izinleri ve gerekiyorsa ÇED süreci konuşulur.
  3. Mevcut yapı varsa rölövesi çıkarılır, taşıyıcı ve tesisat durumu mühendislerce değerlendirilir.
  4. Avan proje, yani ilk mimari çözüm hazırlanır ve bölgenin kontrolüne sunulur.
  5. Mimari, statik, mekanik ve elektrik projeleri birlikte tamamlanır, yapı ruhsatına başvurulur.
  6. İnşaat boyunca yapı denetimi ve bölgenin ilerleme kontrolleri izlenir.
  7. Yapı bitince yapı kullanma izni, ardından işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınır; yangın ve patlamaya karşı uygunluk için işletme yangın raporuyla bölge itfaiyesine başvurulur.

ÇOSB’nin kendi itfaiyesinin olması önemli bir ayrıntıdır: yangın güvenliğini yalnız proje aşamasında değil, işletme döneminde de denetleyen bir birimle çalışırsınız. Bu yüzden yangın bölmeleri, kaçış yolları ve söndürme sistemi ilk taslaktan itibaren yetkili mühendislerle birlikte çözülür. Belge listesi ve süreler bölgenin güncel uygulamasına göre değişebilir.

Eski tesiste yenileme hangi sırayla yapılır?

Köklü bir bölgede en sık karşılaştığımız ihtiyaç, yıllar içinde eskiyen ama hâlâ üretimin sürdüğü bir binanın bugünün koşullarına getirilmesidir. Doğru sıra, güvenlikten görünüşe doğrudur.

Önce taşıyıcı, çatı ve yangın

Taşıyıcı sistemde hasar ya da yük artışı varsa güçlendirme önce gelir; bu konuda karar yetkili inşaat mühendisinindir. Çatıdan su alan, yoğuşma yapan ya da ışıklıkları eskimiş bir binada çatı yenilemesi zemin ve iç mekân işlerinden önce yapılır; aksi hâlde yeni zemin ilk yağmurda zarar görür. Yangın güvenliği, özellikle faaliyet değiştiyse, bu ilk grubun parçasıdır.

Sonra yalıtım, zemin ve tesisat

Isı yalıtımı çatı ve cephe kararıyla birlikte verilir; eski binalarda ısıtma ve soğutma giderinin yüksekliği çoğu zaman yalıtımsız çatı ve panellerden gelir. Zemin, yeni üretimin ihtiyacına göre seçilir: ilaç ve gıda gibi hijyen isteyen sektörlerde derzsiz ve kolay temizlenen kaplama, metal ve plastikte yüke ve aşınmaya dayanıklı yüzey öne çıkar. Elektrik ve mekanik tesisat çoğu zaman bu aşamada yenilenir.

En son cephe ve idari bölüm

Cephe yenilemesi hem yalıtımı hem görünüşü değiştirir. Müşteri denetimine açık sektörlerde, yani ilaç, otomotiv tedarikçisi ya da ihracatçı tekstil firmalarında, giriş ve idari bölümün düzeni tesisin ilk izlenimidir. Cephe alternatiflerini üç boyutlu modelde aynı bakıştan karşılaştırmak, karar vermeyi kolaylaştırır.

Dolu bölgede şantiye düzeni

Yoğun ve faal bir bölgede şantiye, komşu tesislerin sevkiyatını aksatmamalıdır. Malzeme stok alanı çoğu zaman kendi parselinizin içinde, sınırlı bir köşede kurulur; büyük parçaların geliş saatleri, vinç kurulumu ve ortak yolların kısa süreli kullanımı OSB yönetimiyle önceden konuşulur. Üretim sürerken yapılan yenilemede tesis bölgelere ayrılır, her bölge toz, gürültü ve araç trafiği bakımından üretimden ayrılarak sırayla ele alınır; iş güvenliği planı tesisin iş güvenliği uzmanıyla birlikte hazırlanır.

Yenilemenin bütün iş tiplerini tek yerde görmek için fabrika yenileme rehberimize bakabilirsiniz. Taşıyıcıya, dış hatlara ya da kullanım biçimine dokunan değişikliklerin ruhsat gerektirip gerektirmediği işe başlamadan önce bölge müdürlüğüne sorulur.

Yapılaşma hakkı sınırlıyken alan nasıl kazanılır?

Dolu ve köklü bir bölgede çoğu parselin yapılaşma hakkı büyük ölçüde kullanılmıştır. Yine de alan kazanmanın yolları vardır:

  • Hol içinde mezanin: Yüksek bir holün kullanılmayan üst hacmine ofis, kalite odası ya da hafif depolama için ara kat yapılabilir. Taşıyıcı uygunluğu, kaçış yolları ve yangın koşulları yetkili mühendisle birlikte ele alınır; ara katın imar açısından nasıl değerlendirildiği OSB yönetimine sorulur.
  • Eski eklentilerin yeniden düzenlenmesi: Yıllar içinde parsele dağınık biçimde eklenmiş küçük yapıların yerine planlı tek bir ek bina, hem alanı hem saha düzenini iyileştirir.
  • Akışın yeniden kurgulanması: Çoğu zaman alan yetersizliği, yanlış yerde duran depo ya da sevkiyat alanından kaynaklanır. Üretim akışı yeniden çizildiğinde aynı yapı daha verimli kullanılabilir.

Bu konuyu fabrika içinde ek alan oluşturma yazımızda ayrıntılı anlatıyoruz.

Fabrika ve Üretim Tesisi alanındaki projelerimizden

Sektöre göre dikkat edilecek noktalar

  • İlaç ve eczacılık: Temiz alan, malzeme ve personel akışlarının ayrılması, kolay temizlenen yüzeyler ve kontrollü havalandırma öne çıkar; düzenleyici kurumların koşulları proje başında netleştirilir.
  • Kimya ve kauçuk: Yangın ve patlama riski, kimyasal depolama ve kimyasala dayanıklı zemin yetkili mühendisin hesap ve onayıyla çözülür; bölge itfaiyesinin uygunluk süreci baştan hesaba katılır.
  • Tekstil: Geniş açıklıklı hol, toz ve nem kontrolü, iyi gün ışığı ve yangın yüküne uygun depolama gerekir; boyahanelerde ıslak hacim ve atık su bağlantısı ayrıca ele alınır.
  • Plastik ve metal: Ağır makine için döşemeden ayrı temel, hammadde silosu ya da vinç yolu, gürültü ve ısı yönetimi öne çıkar.
  • Gıda: Hijyen bölgeleri, soğuk oda ve yükleme düzeni, kolay temizlenen yüzeyler ve haşere önlemi tasarımın çekirdeğidir.

Ergene havzası ve atık su konusu neden önemli?

ÇOSB, sanayinin yoğunlaştığı Ergene havzasındadır. Havzadaki su kirliliğini azaltmak için yürütülen çalışmalar kapsamında OSB’ler atık sularını kendi arıtma tesislerinde arıtır ve arıtılmış suyun bir bölümü ortak derin deniz deşarj sistemiyle Marmara’ya verilir. Tesis sahibi açısından bunun anlamı şudur: üretiminizin atık suyu, bağlandığınız sistemin kabul koşullarına uymak zorundadır. Boyahane, kimya ya da gıda gibi atık su yükü yüksek bir faaliyete geçiyorsanız ön arıtma ihtiyacı ve bunun için gereken alan, proje başında OSB’nin çevre birimiyle konuşulmalıdır.

Komşu bölgeler için Kapaklı OSB ve Çorlu 1 OSB yazılarımıza da bakabilirsiniz.

Teklif isterken neler hazırlanmalı?

  • Parselin imar durumu ve bölge müdürlüğünden alınmış yazılar.
  • Mevcut yapının projeleri, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni belgeleri; el değiştirecek bir tesisse satıcıdan alınabilecek her belge.
  • Bugünkü ve hedeflenen faaliyet, üretim akışı ve kapasite.
  • Makine, vinç ve depolama bilgileri: ağırlık, ölçü, enerji ve temel ihtiyacı.
  • Sorunlu alanların fotoğrafları, varsa önceki tadilatların bilgisi.
  • Üretimin hangi dönemlerde durabileceği, hangi alanların hiç durmaması gerektiği.

Maker Mimarlık bu bölgede ne yapıyor?

Ofisimiz Kocaeli Darıca’da; Çerkezköy OSB için yeni tesis, dönüşüm ve yenileme projeleri hazırlıyor, yerinde keşif yapıyoruz. Portföyümüzde Kocaeli Dilovası’ndaki İMES OSB’de projelendirilmiş sanayi yapıları bulunuyor. Fabrika ve endüstriyel yapılar hizmetimizde yerleşimi ve cepheyi üç boyutlu modelde gösteriyor, mevcut tesislerde renovasyon ve restorasyon kapsamında keşiften teslime kadar süreci izliyoruz. Fabrika ve üretim tesisi işlerimize göz atabilir, ücretsiz ilk keşif için teklif formundan ya da sayfadaki WhatsApp düğmesinden bize yazabilirsiniz.

?Merak edilenler

Sık sorulan sorular

Çerkezköy OSB hangi ilçede?

Bölge adını Çerkezköy'den alır, ancak yönetim binası ve resmî adresi Kapaklı ilçesindedir. Bölge zamanla genişlediği için iki ilçe adını birlikte görmeniz olağandır. Parselinizin hangi mahallede kaldığını imar durumunda görebilirsiniz.

ÇOSB'de yapı ruhsatını kim verir?

Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni ÇOSB bölge müdürlüğünün imar ve harita birimi üzerinden yürür. Avan proje kontrolünden yapı kullanma iznine kadar her aşamanın kendi formu vardır. Belge listesi için bölgenin güncel koşulları esas alınır.

ÇOSB'de yangın uygunluk izni nereden alınır?

Bölgenin kendi itfaiyesi vardır ve yangın ve patlamaya karşı uygunluk başvuruları işletme yangın raporuyla bu birime yapılır. Bu yüzden yangın bölmeleri, kaçış yolları ve söndürme sistemi proje başından itibaren yetkili mühendislerle çözülmelidir.

Çerkezköy OSB'de boş parsel bulunur mu?

Bölge büyük ölçüde doludur; yatırım çoğu zaman el değiştiren bir tesisi almak, kiralamak ya da mevcut tesisi büyütmekle yapılır. Güncel durumu bölge yönetiminden öğrenmek gerekir.

ÇOSB'de eski bir fabrikayı ilaç ya da gıda üretimine dönüştürmek mümkün mü?

Mümkündür, ancak önce yapının taşıyıcı durumu, net yüksekliği, zemini ve yangın bölmeleri yeni üretime göre değerlendirilir. Hijyen isteyen üretimde yüzeyler, akışlar ve havalandırma büyük ölçüde yeniden kurgulanır. Faaliyet değiştiği için işletme izinleri de yeniden ele alınır.

ÇOSB'deki tesisime mezanin yapabilir miyim?

Holde kullanılmayan yükseklik varsa mezanin iyi bir çözümdür. Taşıyıcı uygunluğu ve kaçış yolları yetkili mühendisle değerlendirilir, ara katın imar ve ruhsat açısından nasıl ele alınacağı bölge müdürlüğüne sorulur.

Çerkezköy OSB'de tadilat sırasında üretim durur mu?

Çoğu durumda durmaz. Tesis bölgelere ayrılır ve her bölge toz, gürültü ve trafik bakımından üretimden ayrılarak sırayla yenilenir. Zemin kaplaması gibi alanın boşaltılmasını gerektiren işler planlı duruşlara göre programlanır.

ÇOSB'de boyahane kurarken atık su konusunda neye dikkat edilir?

Bölge atık suyunu kendi arıtma tesisinde arıtır ve bağlanan tesislerin kabul koşullarına uyması gerekir. Atık su yükü yüksek faaliyetlerde ön arıtma ihtiyacı ve bunun için gereken alan proje başında OSB'nin çevre birimiyle netleştirilir.

→Teklif ve ihale daveti

Projenizi konuşalım

Şartnameniz hazırsa yükleyin, hazır değilse kapsamı birlikte tanımlayalım. Keşif ücretsizdir.

WhatsApp Arayın Teklif isteyin