İçeriğe geç

Akhisar Zeytin İhtisas OSB’de Tesis Projesi ve Yenileme

Maker Mimarlık8 dk okumaGüncelleme:

KapakMemrak MermerİMES OSB, Dilovası, Kocaeli

Akhisar Zeytin ve Zeytinyağı ve Türevleri İhtisas Organize Sanayi Bölgesi, Manisa’nın Akhisar ilçesinde, ilçe merkezinin dışında Süleymanlı Mahallesi sınırlarında kurulmuş ve yalnız zeytin, zeytinyağı ve bunların türevlerini işleyen tesislere ayrılmış bir ihtisas OSB’dir. Bu bölgede tesis projesi ya da yenileme planlarken çekirdek soru, zeytin işlemenin yapıya yüklediği özel koşullardır: tuzlu salamura ve asitli ortamın zemine ve çeliğe etkisi, ağır fermantasyon ve yağ tanklarının yükü, hasat sezonunda bir anda yükselen iş yükü ve karasu ile pirina gibi atıkların yönetimi. Yapı ruhsatı, yapı kullanma izni ve atıksu bağlantısı OSB yönetimi üzerinden yürür; bölgenin imar planı notları ve OSB yönetiminin güncel koşulları esas alınır.

Bu yazıda bölgeyi kısaca tanıtıyor, zeytin tesisinde yerleşim ve malzeme kararlarını, ruhsat sürecini ve mevcut tesislerde en sık gündeme gelen yenileme kalemlerini anlatıyoruz. Akhisar’daki karma sanayi bölgesini ayrıca Akhisar OSB yazımızda ele alıyoruz.

Akhisar zeytin ihtisas OSB nerede, neden kuruldu?

Akhisar, Türkiye’nin sofralık zeytin üretiminde öne çıkan bir ilçesidir ve özellikle yeşil sofralık zeytinle tanınır. Uzun yıllar boyunca ilçede zeytin işleyen pek çok işletme şehir içine ve çevresine dağılmış, küçük ölçekli tesislerde çalıştı. İhtisas OSB, bu işletmeleri tek bir alanda, ortak altyapıyla toplamak amacıyla kuruldu. Bölgenin yapımını Akhisar Belediyesi üstlendi; bölge yönetimi, yerel basında yer alan açıklamalara göre bölgenin planında idari ve sosyal tesis alanı, ticaret ve hizmet destek alanı ile güney kesimde atıksu arıtma tesisi için yer ayrıldı.

İhtisas OSB olması şu anlama gelir: bölgede yalnız zeytin, zeytinyağı ve türevleriyle ilgili faaliyetlere yer verilir. Sofralık zeytin işleme ve paketleme, zeytinyağı üretimi ve dolumu, zeytin ve yağ ürünlerinin depolanması ve bunlara bağlı türev ürünler bu kapsamdadır. Faaliyetinizin bu tanıma uyup uymadığı parsel almadan önce OSB yönetimine sorulur.

Zeytin tesisinde yapıyı ne belirler?

Zeytin işleme, genel bir gıda tesisinden farklı olarak çok büyük hacimde sıvıyla, tuzla ve uzun süreli bekletmeyle çalışır. Bu özellikler yapının her katmanına yansır.

Tuzlu salamura ve korozyon

Sofralık zeytin salamurada, yani tuzlu suda bekletilerek işlenir. Tuz ve fermantasyon sırasında oluşan asitli ortam sıradan betonu, galvaniz kaplaması zayıf çeliği ve sıradan gider ızgaralarını zamanla aşındırır. Bu yüzden salamura ve tank alanlarında zemin kaplaması tuza ve asite dayanıklı seçilir, giderler ve kanallar paslanmaz ya da uygun plastik malzemeden yapılır, çelik taşıyıcılar ve bağlantılar korozyona karşı doğru boya sistemiyle korunur. Bu kararlar yeni yapıda baştan alınmazsa tesisin en pahalı yenilemesi zemin ve gider olur.

Tank yükü ve yerleşim

Fermantasyon tankları ve zeytinyağı depolama tankları dolu hâlde çok ağırdır ve zemine yoğun yük verir. Tank alanının temeli ve döşemesi bu yüke göre ayrıca hesaplanır; tankların yerleşimi doldurma, boşaltma, yıkama ve bakım için erişime göre planlanır. Açıkta duran tanklar için güneş, rüzgâr ve deprem yükleri ayrıca değerlendirilir; kapalı alandaki tanklarda net yükseklik ve havalandırma önemlidir.

Akış: kabulden sevkiyata

Tipik bir sofralık zeytin tesisinde akış şöyledir: hasattan gelen zeytinin kabulü ve tartımı, ayıklama ve yıkama, boylama, salamuraya alma ve bekletme, yeniden ayıklama, dolum ve paketleme, depolama ve sevkiyat. Zeytinyağı tesisinde ise kabul, yaprak ayırma ve yıkama, kırma ve yoğurma, ayrıştırma, depolama, filtreleme ve dolum gelir. Ham madde girişi ile paketlenmiş ürün çıkışı birbirine karışmamalı, kirli alanlar ile dolum ve paketleme gibi temiz alanlar ayrılmalıdır.

Depolama: ısı, ışık ve nem

Zeytinyağı ışıktan, yüksek sıcaklıktan ve havayla temastan etkilenir; bu yüzden yağ depolama alanı serin, karanlık ve sıcaklığı dengeli tutulabilen bir bölüm olarak tasarlanır. Batı ve güney cephesine bakan, güneş alan bir depo yazın ürünü de enerji giderini de zorlar. Paketlenmiş sofralık zeytin için ise kuru, temiz ve sıcaklığı kontrol edilebilen bir sevkiyat deposu gerekir. Çatı ve cephede ısı yalıtımı, gerekiyorsa iklimlendirme ve doğru yönlenme bu kararların parçasıdır; depolama alanının genişlemesine imkân verecek biçimde yerleşim yapılması da ileride ek bina ihtiyacını azaltır.

İdari bölüm, laboratuvar ve müşteri ziyareti

İhracat yapan zeytin ve zeytinyağı üreticileri müşteri ve denetim ziyaretlerini sık ağırlar. Ziyaretçinin üretim alanına girmeden hattı görebileceği bir gözlem penceresi ya da galeri, ürün tadımı ve numune için düzenli bir bölüm, kalite kontrol laboratuvarı ve toplantı odası idari bölümün parçası olarak planlanır. Cephe ve giriş, tesisin ilk izlenimini verdiği için idari bölümün görünüşü üretim holüyle birlikte tasarlanır.

Fabrika ve Üretim Tesisi alanındaki projelerimizden

Atıksu, karasu ve pirina: yapı kararlarına etkisi

Zeytin ve zeytinyağı işlemenin en zor konusu atıklardır. Zeytinyağı üretiminde ortaya çıkan karasu ve pirina, sofralık zeytinde ise kullanılmış salamura yüksek kirlilik yükü taşır ve şehir kanalizasyonuna ya da doğaya doğrudan verilemez. İhtisas OSB’nin kurulmasının nedenlerinden biri bu atıkların ortak altyapıyla yönetilebilmesidir. Yapı açısından bunun karşılıkları şunlardır:

  • Proses suları, yağmur suyu ve evsel atıksu ayrı hatlarla toplanır; hangisinin nereye bağlanacağı OSB yönetimiyle ve atıksu bağlantı koşullarıyla netleştirilir.
  • Ön arıtma ya da dengeleme havuzu gerekiyorsa parselde yeri baştan ayrılır.
  • Pirina ve katı atık için kapalı, sızdırmaz ve araçla erişilebilen bir toplama alanı planlanır.
  • Koku ve sinek riski olan alanlar idari bölümden ve dolum alanından uzakta tutulur.

Atıksu ve çevre izinlerinin ayrıntısı faaliyete göre değişir; proje başında OSB yönetiminin ve ilgili çevre mevzuatının güncel koşulları esas alınır.

Şehir içindeki eski tesisten OSB’ye taşınırken

Bölgeye gelen işletmelerin önemli bir kısmı yıllardır şehir içinde ya da çevresinde, sonradan büyütülmüş küçük yapılarda çalışmış tesislerdir. Taşınma, yalnız yeni bir bina yapmak değil, üretimi baştan düzenlemek için bir fırsattır. Eski tesiste alışkanlık hâline gelmiş dolambaçlı akış, birbirine karışan temiz ve kirli alanlar, açıkta bekleyen kasalar ve yetersiz soyunma alanları yeni yapıda tekrarlanmamalıdır. Bu nedenle tasarıma bugünkü tesisin bir gününü izleyerek başlıyoruz: zeytin nereden giriyor, nerede bekliyor, kim nereden geçiyor, hangi noktada iş yığılıyor. Taşınırken mevcut tankların, hatların ve makinelerin hangilerinin yeni tesiste kullanılacağı da baştan belirlenir; çünkü taşınacak bir tankın ölçüsü ve ağırlığı, yeni yapının kapı genişliğini, döşemesini ve yerleşimini doğrudan etkiler.

İhtisas bölgesinde komşularınız da aynı işi yapan işletmelerdir. Bu, hasat sezonunda bölge yollarında kamyon ve traktör trafiğinin aynı anda yükselmesi anlamına gelir. Parsel içinde kabul için bekleme alanı, tartım noktası ve kamyonların yola taşmadan sıraya girebileceği bir saha planlamak, sezon yoğunluğunda hem sizin hem komşularınızın işini kolaylaştırır.

Ruhsat ve izin süreci nasıl yürür?

OSB’lerde yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni OSB yönetimi tarafından verilir; işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile atıksu bağlantısı da OSB üzerinden yürür. Gıda üreten tesisler için ayrıca gıda mevzuatı kapsamındaki kayıt ve onay işlemleri yapılır. Genel akış şöyledir:

  1. Parselin imar durumu, imar planı notları ve faaliyetin ihtisas kapsamına uygunluğu OSB’den öğrenilir.
  2. Zemin etüdü yaptırılır; tank, silo ve makine yükleri ile proses bilgisi mühendislik ekibine verilir.
  3. Kabulden sevkiyata akış çizilir, mimari konsept ve yerleşim hazırlanır; üç boyutlu modelle tank alanı, dolum bölümü ve cephe birlikte değerlendirilir.
  4. Mimari, statik, mekanik ve elektrik projeleri ile atıksu hatları birlikte tamamlanır.
  5. OSB’ye yapı ruhsatı için başvurulur; şantiye boyunca yapı denetimi süreci izlenir.
  6. Yapı bitince yapı kullanma izni, ardından işyeri açma ve çalışma ruhsatı, atıksu bağlantısı ve gıda mevzuatı kapsamındaki işlemler tamamlanır.

Belge listesi, bedel ve süreler değişebilir. Süre ve bedel yapının büyüklüğüne göre değişir; keşiften sonra iş programıyla birlikte verilir.

Fabrika ve Üretim Tesisi alanındaki projelerimizden

Mevcut zeytin tesisinde yenileme: hangi kalemler öne çıkar?

Bölgede üretime başlamış tesislerde yenileme ihtiyacı çoğu zaman tuz, su ve sezon yükünün yapıyı yıpratmasından doğar. Aşağıdaki tablo başlıca kalemleri ve zeytin tesisine özgü nedenlerini özetliyor.

Yenileme kalemi Zeytin tesisinde neden gündeme gelir? Dikkat edilecek nokta
Zemin ve gider yenileme Salamura ve asit betonu aşındırır, derzler açılır, su birikir Tuza ve asite dayanıklı kaplama, doğru eğim, paslanmaz gider
Çelik taşıyıcıda korozyon onarımı Nemli ve tuzlu ortamda bağlantılar ve kolon dipleri paslanır Önce yetkili mühendisin tespiti, sonra onarım ve boya sistemi
Çatı ve yoğuşma Sıcak su ve buhar kullanılan alanlarda tavanda yoğuşma ve damlama Yalıtım, havalandırma ve buhar kesici birlikte çözülür
Tank alanı düzenleme Kapasite artışı, yeni tank ya da tankların kapalı alana alınması Döşeme ve temel yükü yeniden hesaplanır
Dolum ve paketleme alanı Müşteri ve ihracat denetiminde hijyen beklentisinin artması Temizlenebilir yüzeyler, ayrı personel girişi, kontrollü hava
Sundurma ve yükleme alanı Hasat sezonunda zeytin kasaları ve paletler açıkta bekler Kamyon manevrası ve ruhsat durumu birlikte ele alınır

Zemin seçeneklerini epoksi zemin kaplama nedir, çatı ve yoğuşma konusunu fabrika çatı yenileme yazılarımızda anlatıyoruz. Zeytin tesisinde zemin kaplamasının türü, salamuranın tuz yoğunluğuna, sıcak su ile yıkamaya ve forklift trafiğine göre uygulayıcıyla birlikte seçilir; her epoksi bu ortama uygun değildir.

Sezonu bozmadan yenileme

Zeytin tesislerinde hasat ve işleme dönemi iş yükünün en yüksek olduğu zamandır ve bu dönemde yapıya dokunmak çoğu zaman mümkün değildir. Bu yüzden yenilemeyi sezon dışına yerleştiriyor, tesisi bölgelere ayırıp etaplıyoruz: önce tankların boşaltılabildiği alan, sonra dolum ve paketleme, en son idari bölüm gibi. Tanklarda ürün varken yanlarında toz ve titreşim çıkaran iş yapılmaz; gıda ile temas eden alanların yakınında geçici bölme ve ayrı şantiye girişi kullanılır.

Deprem bilinci: dolu tank, ağır yük

Manisa ve çevresi deprem bakımından etkin bir bölgededir. Zeytin tesisinde bunun özel bir karşılığı vardır: dolu tanklar ve silolar deprem sırasında hem büyük ağırlık hem de içindeki sıvının çalkalanması nedeniyle ek yük oluşturur. Yeni yapıda tankların, mezaninlerin ve platformların bağlantıları, deprem yükleri parselin konumuna göre güncel deprem tehlike verileri ve zemin etüdüyle hesaplanır. Mevcut tesiste tank kapasitesini artırmak, tankları bir platform üzerine almak ya da çatıya ekipman koymak taşıyıcıyı etkiler; bu değişikliklerin hepsi yetkili inşaat mühendisinin hesabı ve onayıyla yapılır. Korozyona uğramış çelik bağlantılar da depremde zayıf halka olabileceği için yenileme keşfinde özellikle incelenir.

Teklif isterken neler hazırlanmalı?

  • Parselin imar durumu, OSB’den alınmış yazılar ve faaliyetin ihtisas kapsamına uygunluğu.
  • Ürün türü ve kapasite: sofralık zeytin, zeytinyağı, dolum ya da türev ürün; sezonluk ve yıllık iş yükü.
  • Tank sayısı, hacmi ve yeri; makine ve hat bilgileri.
  • Atıksu türleri ve bugünkü yönetim biçimi.
  • Mevcut tesis için eldeki projeler, ruhsat ve yapı kullanma izni belgeleri, sorunlu alanların fotoğrafları.
  • Müşterinizin ya da sertifikanızın hijyen ve yapı beklentileri; üretimin hangi dönemlerde durabileceği.

Maker Mimarlık bu bölgede ne yapıyor?

Ofisimiz Kocaeli Darıca’da; Akhisar zeytin ihtisas OSB için tesis projesi hazırlıyor, yerinde keşif yapıyoruz. Portföyümüzde Kocaeli’deki İMES OSB’de projelendirilmiş sanayi yapıları bulunuyor. Fabrika ve endüstriyel yapılar hizmetimizde akışı, tank alanını ve cepheyi üç boyutlu modelde gösteriyor, alternatifleri aynı bakıştan karşılaştırmanızı sağlıyoruz; mevcut tesislerde renovasyon ve restorasyon kapsamında keşiften teslime kadar süreci izliyoruz. Fabrika ve üretim tesisi işlerimize göz atabilir, ücretsiz ilk keşif için teklif formundan ya da sayfadaki WhatsApp düğmesinden bize yazabilirsiniz.

?Merak edilenler

Sık sorulan sorular

Akhisar zeytin ihtisas OSB'de hangi faaliyetlere izin verilir?

Bölge zeytin, zeytinyağı ve türevlerine ayrılmış bir ihtisas OSB'dir; sofralık zeytin işleme, zeytinyağı üretimi, dolum, depolama ve türev ürünler bu kapsamdadır. Faaliyetinizin kapsama girip girmediğini parsel almadan önce OSB yönetimine sorun.

Akhisar zeytin OSB'de yapı ruhsatını kim verir?

OSB'lerde yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni OSB yönetimi tarafından verilir; işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile atıksu bağlantısı da OSB üzerinden yürür. Gıda mevzuatı kapsamındaki kayıt ve onaylar ayrıca yapılır.

Zeytin tesisinde hangi zemin kaplaması kullanılır?

Salamura ve tank alanlarında tuza, asite ve sıcak su ile yıkamaya dayanıklı bir kaplama seçilir; doğru eğim ve paslanmaz gider de en az kaplama kadar önemlidir. Kaplama türü ortama göre uygulayıcıyla birlikte belirlenir.

Akhisar'daki zeytin tesisimde karasu ve salamura atığı yapıyı nasıl etkiler?

Proses suları, yağmur suyu ve evsel atıksu ayrı hatlarla toplanır; ön arıtma ya da dengeleme havuzu gerekiyorsa parselde yeri baştan ayrılır. Bağlantı koşulları OSB yönetimiyle netleştirilir.

Zeytin tesisine yeni tank eklemek için mühendis hesabı gerekir mi?

Evet. Dolu tank döşemeye ve temele yoğun yük verir, depremde içindeki sıvı ek yük oluşturur. Tank alanının taşıyıcısı yetkili inşaat mühendisince değerlendirilir; gerekiyorsa değişiklik OSB'ye sorulur.

Zeytin tesisinde yenileme hasat sezonunu aksatır mı?

Doğru planlanırsa aksatmaz. Alanın boşalmasını gerektiren zemin ve tank işleri sezon dışına alınır, tesis bölgelere ayrılarak etaplanır ve gıda ile temas eden alanlar geçici bölmelerle korunur.

Akhisar zeytin OSB'de çelik yapı mı, betonarme mi tercih edilir?

İkisi de kullanılabilir; seçim açıklığa, tank ve vinç yüküne ve bütçeye göre yapılır. Tuzlu ve nemli ortamda çelikte korozyon koruması, betonarmede ise pas payı ve yüzey koruması özellikle önemlidir.

→Teklif ve ihale daveti

Projenizi konuşalım

Şartnameniz hazırsa yükleyin, hazır değilse kapsamı birlikte tanımlayalım. Keşif ücretsizdir.

WhatsApp Arayın Teklif isteyin