Osmaneli Organize Sanayi Bölgesi, Bilecik’in Osmaneli ilçesinde, Adapazarı-Bilecik yolu üzerinde, Orta Sakarya Vadisi’nde yer alan küçük ölçekli karma bir OSB’dir; bölgede çelik üretimi, alüminyum ve metal işleme, baz yağ rafinerisi, kimya, plastik, makine ve otomotiv parça üreticileri birlikte çalışır. Bu bölgede fabrika projesi ya da fabrika yenileme planlarken çekirdek konu, ağır sanayi ile kimya ve rafineri gibi risk düzeyi yüksek faaliyetlerin aynı küçük bölgede, bir vadi tabanında ve bir nehre yakın konumda yan yana durmasıdır. Yapı ruhsatı, yapı kullanma izni ve işyeri açma ruhsatı OSB’nin imar birimi üzerinden yürür; bölgenin imar planı notları, yayımlanan yapılaşma şartları ve OSB yönetiminin güncel koşulları esas alınır.
Bu yazıda Osmaneli OSB’yi kendi ekseninden ele alıyoruz: Kocaeli ve Sakarya yönüne açılan konumu, faaliyetteki tesislerin karakteri, vadide yapı kurmanın getirdiği konular, atıksu ve çevre düzeni ve bölgede öne çıkan yenileme işleri.
Osmaneli OSB nerede ve kimleri çekiyor?
Bölge, OSB’nin kendi sitesinde verilen adrese göre Osmaneli’nin Selimiye tarafında, Adapazarı-Bilecik yolu üzerindedir. İl Özel İdaresi bünyesinde ilçede sanayinin gelişmesi amacıyla kurulmuş, arsalarının tamamı İl Özel İdaresi tarafından satın alınmıştır. Bölgesel kalkınma ajansı BEBKA’nın Osmaneli ilçe raporu, ilçenin İstanbul-Ankara arasındaki bölünmüş yol bağlantısına, yüksek hızlı tren hattına ve eski demiryolu hattına yakınlığını vurgular ve OSB’nin yol üzerinde olmasının İstanbul’daki ve çevre illerdeki sanayicilerin ilgisini çektiğini belirtir. Rapor ayrıca Bandırma-Bursa-Yenişehir-Osmaneli hızlı tren projesinin tamamlanmasıyla ilçenin cazibesinin artacağını öngörür.
Osmaneli, Bilecik’in Sakarya ve Kocaeli yönüne en yakın ilçelerinden biridir. Bu yüzden bölgeye gelen yatırımcının önemli bir kısmı Marmara’nın sanayi aksından gelir ve Sakarya’daki bölgelerle Osmaneli’yi karşılaştırır. Yol üzerindeki konum, tesisin yola bakan yüzünü de önemli kılar: idari bölümün, ziyaretçi otoparkının ve cephenin ana yoldan nasıl algılanacağı, kamyon girişinin ise bu yüzden nasıl ayrılacağı yerleşimin ilk kararları arasındadır. Çalışanların bir kısmı çevre ilçelerden servisle geleceği için servis indirme noktası ve yaya yolları da sahada baştan çizilir. Sakarya yönündeki seçenekleri görmek isterseniz Sakarya I. OSB yazımıza bakabilirsiniz.
Bölgede hangi tesisler var?
OSB’nin yayımladığı faaliyetteki firmalar listesine göre bölgede kimya, mermer işleme makineleri, plastik, alüminyum, metal ticaret ve işleme, geri dönüşüm, otomotiv, makine, çelik ve baz yağ rafinerisi alanlarında tesisler çalışır. İnşaat aşamasındaki firmalar arasında seramik hammaddesi hazırlayan bir toprak sanayi yatırımı ve petrol cihazları üreten bir tesis, proje aşamasında ise bir makine yedek parça yatırımı yer alır. OSB’nin duyurularında bölgede bir çelikhane tesisinin açılışı ve baz yağ rafinerisine yapılan ziyaret de yer alır.
Bu tablo, Osmaneli OSB’nin Bilecik’teki diğer bölgelerden farklı bir kimliğe sahip olduğunu gösterir. Bilecik denince akla ilk gelen seramik ve mermer burada da vardır; ilçede OSB dışında mermer işleme fabrikaları bulunur ve BEBKA raporu ilçenin sanayi sektörlerini seramik, metal-makine, cam, gıda ve ahşap ürünleri olarak sayar. Ama OSB’nin içinde ağır metal, rafineri ve kimya öne çıkar. Bu sektörlerin yapıdan beklediği şeyler de farklıdır.



Ağır sanayi ve kimya bir arada: tasarım neyi gözetir?
Çelik ve ağır metal
Çelik üretimi ve metal işleme tesisleri yüksek ve geniş hollere, ağır tavan vinçlerine, vinç yükünü taşıyacak kolon ve temellere, ağır yüke ve ısıya dayanıklı zemine ihtiyaç duyar. Ergitme ve döküm gibi sıcak süreçlerde ısı ve duman tahliyesi, çatı havalandırması ve sıcak bölgenin diğer bölümlerden ayrılması temel tasarım kararlarıdır. Vinç, temel ve ısıl etkiler yetkili inşaat ve makine mühendislerinin hesabıyla belirlenir.
Rafineri ve kimya
Baz yağ ve kimyasal ürün üreten tesislerde yangın ve patlama riski, tank sahaları, döküntü toplama havuzları, kimyasala dayanıklı zemin ve tehlikeli madde depolarının yerleşimi işin merkezindedir. Bölümlerin yangın açısından ayrılması, güvenlik mesafeleri, kaçış yolları ve havalandırma yetkili mühendislerin hesap ve onayıyla belirlenir; çevre izinleri ayrıca yürütülür. Mimari proje bu mühendislik kararlarını ilk taslaktan itibaren içine alacak biçimde hazırlanır.
Plastik, alüminyum ve geri dönüşüm
Plastikte hammadde siloları, granül taşıma hatları ve enjeksiyon ya da ekstrüzyon makinelerinin enerji ve soğutma ihtiyacı; alüminyumda profil boyu kadar uzun hol ve stok düzeni; geri dönüşümde ise kapalı alanda depolama, toz ve koku kontrolü ile yangın önlemleri öne çıkar.
Komşuluk
Küçük bir bölgede rafineri, çelik tesisi ve makine atölyesi birbirine yakın durabilir. Bu durumda parsel sınırındaki yapıların konumu, yangın riski yüksek bölümlerin komşu tesise göre yerleşimi ve kamyon trafiğinin bölge yollarına etkisi, yerleşimin ilk taslağında ele alınır.
Vadide ve nehre yakın yapı kurmak ne demek?
BEBKA raporuna göre Osmaneli Orta Sakarya Vadisi’nde yer alır ve ilçe Sakarya, Göksu ve Göynük vadilerini içine alır. Vadi tabanında yapı kurmak, birkaç konuyu proje başında masaya koyar:
- Zemin: Vadi tabanında zemin koşulları parselden parsele değişebilir. Ağır vinç ve makine yükleri taşıyacak bir tesis için zemin etüdü projenin ilk işidir; temel sistemi bu etüde göre yetkili mühendisçe belirlenir.
- Yağmur suyu ve drenaj: Çevreden gelen yüzey sularının parselden nasıl uzaklaştırılacağı, açık stok sahalarının ve yükleme alanlarının eğimi baştan çizilir.
- Döküntü ve sızıntı: Nehre yakın bir bölgede kimyasal ya da yağ içeren bir sızıntının toprağa ve suya ulaşmaması için toplama havuzları, sızdırmaz zemin ve kontrollü drenaj düzeni ayrı bir özen ister.
- İklim: Rapor, ilçenin vadide bulunduğu için mikro klima özellikleri taşıdığını belirtir; yalıtım ve havalandırma kararları bu yerel koşullara göre değerlendirilir.
Atıksu ve çevre düzeni nasıl planlanır?
OSB’nin sitesinde verilen bilgiye göre bölgede evsel nitelikli atıksular için ortak bir paket arıtma tesisi kurulmuş ve arıtılmış suyun Sakarya Nehri’ne deşarjı için bir hat yapılmıştır. Bu bilgi, üretimden çıkan proses atıksuyunun ayrı ele alınması gerektiğini hatırlatır. Tesisinizin atıksuyunun niteliği, ön arıtma gerekip gerekmediği ve hangi koşullarda bağlantı yapılabileceği OSB’nin su ve atıksu birimi ile çevre birimiyle konuşulmadan proje kesinleştirilmez. Ön arıtma gerekiyorsa tesisine parselde yer ayrılır ve bakım erişimi düşünülür.
Çevre yönetimi, OSB’nin sitesinde ayrı bir başlık olarak yer alır. Emisyon, atık ve gürültü gibi konularda faaliyetinize göre hangi izinlerin gerektiği, yer seçimi aşamasında öğrenilmelidir.
Osmaneli OSB’de ruhsat ve izin süreci nasıl yürür?
OSB’nin sitesinde imar birimi altında yapı ruhsatı başvurusu, yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı için başvuru belgeleri yayımlanır. Yapı ruhsatı başvurusunda imar durumu başvuru dilekçesi, müteahhit ve şantiye şefi sözleşmeleri, yapı denetim hizmet sözleşmesi ve gerekli belgeler listesi yer alır. Yeni tesis için genel akış şöyledir:
- Parsel için tahsis ya da ön tahsis süreci OSB’nin duyurularıyla izlenir; bölge yönetimi ön tahsis ilanlarını sitesinde yayımlar.
- Tahsisten sonra imar durumu için OSB’ye başvurulur; bölgenin yapılaşma şartları ve imar planı notları alınır.
- Faaliyetin türüne göre çevre izinleri ve gerekiyorsa ÇED süreci konuşulur.
- Zemin etüdü yaptırılır; vinç, makine ve tank yükleri mühendislik ekibine verilir.
- Mimari konsept ve yerleşim hazırlanır, üç boyutlu modelle değerlendirilir; ardından mimari, statik, mekanik ve elektrik projeleri birlikte tamamlanır.
- Müteahhit, şantiye şefi ve yapı denetim sözleşmeleriyle birlikte yapı ruhsatı başvurusu yapılır.
- Yapı bitince yapı kullanma izni, ardından işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınır.
Çelik üretimi, baz yağ rafinerisi ve kimya gibi faaliyetler ÇED (Çevresel Etki Değerlendirmesi) kapsamına girebilir; kapsamda olup olmadığı en başta Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne sorulur ve kapsamdaysa ÇED kararı yapı ruhsatından önce alınır. Çevre izinleri OSB’den değil, Bakanlıktan ya da il müdürlüğünden alınır; OSB müdürlüğü atık suyun bölge kanalına bağlanması için kanal bağlantı iznini verir.
Belge listesi ve bedeller bölgenin güncel uygulamasına göre değişebilir; başvurudan önce OSB yönetiminin güncel koşulları esas alınır. Süre ve bedel yapının büyüklüğüne göre değişir; keşiften sonra iş programıyla birlikte verilir. Parselde yapının oturumu ve saha düzeni için OSB parselinde fabrika yerleşim planı yazımız yol gösterir.
Mevcut tesiste hangi yenileme işleri öne çıkar?
| Kalem | Osmaneli’deki tipik neden | Dikkat noktası |
|---|---|---|
| Ağır yük zemini | Vinç altı, döküm ve stok alanında kırılan zemin | Zemin altı durumunun ve derzlerin birlikte ele alınması |
| Kimyasala dayanıklı zemin | Kimya ve rafineri bölümlerinde bozulan yüzey | Kaplama türünün kimyasala göre seçilmesi, toplama kanalları |
| Çatı ve havalandırma | Sıcak süreçlerde ısı birikmesi, korozyon | Duman ve ısı tahliyesi, çatı üstü çalışma güvenliği |
| Ek hol ya da sundurma | Kapasite artışı, açıkta kalan stok | Parseldeki yapılaşma hakkı ve ruhsat |
| Yangın bölümlemesi | Faaliyetin büyümesi ya da değişmesi | Yetkili mühendis hesabı ve onayı |
Zemin kaplamalarında epoksi ve poliüretan esaslı sistemlerin hangi ortamda nasıl davrandığını epoksi zemin kaplama yazımızda, tadilatın genel adımlarını fabrika yenileme rehberimizde topladık. Taşıyıcıya, çatıya ya da dış hatta dokunan her tadilat için önce OSB yönetimine danışılır; çoğu ruhsat gerektirir.
Sürekli üretimde tadilat nasıl yürütülür?
Çelik ve rafineri gibi süreçler kolay durdurulamaz. Bu tesislerde tadilatı planlı bakım duruşlarına göre etaplıyor, sıcak bölgeden ve tehlikeli madde alanlarından uzak işleri önce yapıyoruz. Sıcak iş izni, gaz ölçümü, çalışma alanının ayrılması ve acil durum yolları gibi konular tesisin iş güvenliği ekibiyle birlikte programa yazılır. Tadilat sırasında yangın bölümlemesinin ve kaçış yollarının kesintiye uğramaması ayrıca gözetilir.
Küçük bir bölgede tesis devralırken ya da kiralarken neye bakılır?
Parsel sayısı az olan bir bölgede yeni tahsis her zaman beklenen zamanda çıkmayabilir; bu yüzden el değiştiren ya da kiraya verilen bir tesis, Osmaneli’ye girmenin hızlı yolu olabilir. Bu tesislerin bir kısmı ağır sanayi ya da kimya için kurulmuştur ve başka bir üretime uyarlanmadan önce ayrıca incelenmesi gerekir:
- Ruhsatlı alan ile yerindeki yapının örtüşüp örtüşmediği; sonradan eklenmiş hol, sundurma ya da tank sahası olup olmadığı.
- Önceki faaliyetten kalan kirlilik, kimyasal ya da yağ izi; zeminin ve toprağın temizlenmesi gerekip gerekmediği.
- Vinç kapasitesi, hol yüksekliği ve zemin taşıma durumunun sizin üretiminize uygunluğu.
- Elektrik gücü, doğal gaz, su ve atıksu bağlantısının yeni faaliyete yetip yetmeyeceği; bu konuda OSB yönetiminin elektrik, doğal gaz ve su birimlerine danışılır.
- Yangın bölümlemesi ve kaçış yollarının yeni kullanım için yeterli olup olmadığı.
Faaliyet konusu değişiyorsa işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile çevre izinlerinin yeniden ele alınması gerekebilir. Karar öncesinde yapılan kısa bir yerinde keşif, hem pazarlıkta hem ilk yılın tadilat bütçesini öngörmekte işinize yarar.
Teklif isterken neler hazırlanmalı?
- Parselin tapu, tahsis ve imar durumu bilgisi; OSB yönetiminden alınmış yazılar.
- Mevcut tesis için projeler, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni.
- Faaliyet konusu, üretim akışı, makine, vinç ve tank bilgileri.
- Kullanılan kimyasallar ve atıksu niteliği hakkında bilgi.
- Tadilatta sorunlu alanların fotoğrafları ve bakım duruşlarının takvimi.
Maker Mimarlık bu bölgede ne yapıyor?
Ofisimiz Kocaeli Darıca’da; Osmaneli OSB için proje hazırlıyor, yerinde keşif yapıyoruz. Portföyümüzde Kocaeli’deki İMES OSB’de projelendirilmiş sanayi yapıları var; Kocaeli dışında Sakarya’da da işlerimiz var. Fabrika ve endüstriyel yapılar hizmetimizde yerleşimi, hol kurgusunu ve cepheyi üç boyutlu modelde gösteriyor, mevcut tesislerde renovasyon kapsamında keşiften teslime kadar süreci, uygulama öncesi keşif bedellerinden uygulama sonrası hak edişlere kadar izliyoruz. Fabrika ve üretim tesisi işlerimize göz atabilir, ücretsiz ilk keşif için teklif formundan ya da sayfadaki WhatsApp düğmesinden bize yazabilirsiniz.


















