İçeriğe geç

Dilovası İMES OSB’de Fabrika Projesi, Yenileme ve Tadilat

Maker Mimarlık9 dk okumaGüncelleme:

Kapakİrfan KüçükayİMES OSB, Dilovası, Kocaeli

Dilovası İMES OSB’de fabrika projesi, binanın içinde çalışacak makinelerden ve üretilecek en büyük parçadan başlar. Bölge makine ihtisas bölgesidir; tesislerin çoğu ağır parça taşır, gezer vinç kullanır, geniş açıklıklı hollere ve yüksek zemin yüküne ihtiyaç duyar, büyük parçaları kamyona ya da çekiciye güvenle yükleyebilmek ister. Bu yüzden doğru sıra şudur: önce parselin güncel imar koşulları OSB yönetiminden alınır, sonra makine listesi, vinç kapasitesi ve sevkiyat senaryosu yazılır, taşıyıcı sistem ve hol ölçüleri bu bilgilerle birlikte, yetkili mühendislerle seçilir. Mevcut bir tesisi yeniliyorsanız da aynı mantık geçerlidir: önce üretimin yapıdan ne beklediği, sonra zemin, çatı, cephe ve ek alan kararları.

Bu yazıda bölgeyi kısaca tanıtıyor, makine imalatının yapıya yüklediği ihtiyaçları tek tek açıyor, yeni proje ve ruhsat sürecini, mevcut tesiste yenileme önceliklerini ve teklif isterken hazırlanacak bilgileri anlatıyoruz. Kesin ölçü, katsayı ya da bedel vermiyoruz; çünkü bunlar parselden parsele ve tesisten tesise değişir, güncel imar planı notları ile OSB yönetiminin koşulları esas alınır.

İMES OSB nerede, hangi sektörler var?

Bölgenin resmî adı Kocaeli-Gebze VI. (İMES) Makine İhtisas Organize Sanayi Bölgesi’dir. Adı Gebze ile anılsa da bölge Kocaeli’nin Dilovası ilçesinde, Çerkeşli mevkiinde yer alır; bu yüzden aramalarda “Dilovası İMES OSB” ya da “Dilovası Makine İhtisas OSB” olarak da geçer. İhtisas alanı makinedir. OSB’nin kendi tanıtımına göre bölgede makine, makine yan sanayi, demir çelik, otomotiv yan sanayi, plastik enjeksiyon, ısıl işlem ve cam sanayi gibi alanlarda çalışan firmalar bulunur; bölge kendini büyük bir makine kümesi olarak tanımlar.

Bölgenin kökeni de yapı açısından önemlidir. OSB’nin tarihçesine göre bölge, İMES Sanayi Sitesi’nde büyüyen firmaların daha büyük ve çağdaş iş yerlerine ihtiyaç duymasıyla kurulmuştur. Yani buradaki tesislerin önemli bir kısmı atölye ölçeğinden fabrika ölçeğine geçmiş işletmelerdir. Bu işletmeler büyümeye devam ettikçe yeni hol, ek bina, asma kat ve sundurma ihtiyacı doğar. Bir parselde ilk yapı tamamlandıktan birkaç dönem sonra ikinci yapının gündeme gelmesi bu bölgede olağan bir durumdur; ilk projede bu genişlemeye yer bırakmak sonradan yapılacak işi çok kolaylaştırır.

Makine imalatı yapıdan ne bekler?

Bir makine fabrikası, ofis binası gibi önce kabuğu çizilip sonra içi doldurulan bir yapı değildir. İçerideki iş akışı ve kaldırma düzeni binanın iskeletini belirler. Aşağıdaki tablo, makine imalatında en sık karşılaştığımız ihtiyaçları ve bunların proje kararlarına nasıl yansıdığını özetler.

Üretimin ihtiyacı Yapıdaki karşılığı Ne zaman karar verilmeli?
Ağır parçayı hol içinde taşımak Gezer vinç, kren yolu kirişi, vincin çalışacağı serbest yükseklik Taşıyıcı sistem seçilmeden önce
Büyük tezgâhları ve montaj alanını kolonsuz yerleştirmek Geniş hol açıklığı, kolon aksları ile makine yerleşiminin uyumu Yerleşim planıyla aynı anda
Ağır tezgâh, pres ve stokları taşımak Yüksek yük taşıyan zemin döşemesi, ayrı makine temelleri Zemin etüdü ve makine listesiyle birlikte
Büyük parçayı binadan çıkarıp yüklemek Yeterli kapı ölçüsü, vincin kapı önüne kadar uzanması, yükleme avlusu Vaziyet planında
Kaynak, taşlama, ısıl işlem gibi süreçlerin ısı ve dumanını atmak Havalandırma, çatı açıklıkları, bölümlerin ayrılması Mekanik tesisat projesiyle birlikte
Hassas ölçüm ve kalite kontrol Titreşimden ve sıcaklık değişiminden korunmuş ayrı oda Ön projede

Gezer vinç ve kren yolu

Gezer vinç, hol boyunca raylar üzerinde ilerleyen ve parçayı yukarıdan taşıyan kaldırma düzenidir. Rayların oturduğu kirişe kren yolu kirişi denir; bu kiriş kolonlara yük aktarır. Vincin kaldırma kapasitesi, hol boyunca kaç vinç çalışacağı ve kancanın ulaşması gereken yükseklik bilinmeden kolon kesiti, temel ve çatı yüksekliği doğru belirlenemez. Bugün küçük bir vinç yeterli görünse bile ileride daha büyük bir vinç kullanılması ihtimali varsa, kren yolunu ve kolonları buna göre düşünmek sonradan güçlendirme yapmaktan çok daha akılcıdır. Bu hesap statik projenin konusudur ve yetkili inşaat mühendisinin sorumluluğundadır; mimari projede ise vincin hareket alanı, bakım platformu ve vincin kapı önüne kadar uzanıp uzanmayacağı çözülür.

Hol açıklığı ve kolon düzeni

Hol açıklığı, iki kolon sırası arasındaki serbest genişliktir. Makine imalatında açıklık arttıkça tezgâh yerleşimi ve parça manevrası rahatlar, ama taşıyıcı sistem ağırlaşır ve maliyet artar. Doğru açıklık en büyük tezgâhın ölçüsünden, tezgâh çevresinde bırakılması gereken çalışma ve bakım alanından ve forklift ya da transpalet yollarından çıkarılır. Kolon akslarını makine yerleşimiyle birlikte çizmek, montaj hattının ortasına düşen bir kolonun yıllarca işi yavaşlatmasını önler.

Zemin yükü ve makine temelleri

Ağır tezgâhlar, presler ve yığılmış hammadde zemin döşemesine büyük yük bindirir. Titreşimli makineler için çoğu zaman döşemeden ayrılmış ayrı makine temelleri gerekir. Hangi makinenin nerede duracağı proje aşamasında belli değilse, ileride yer değişikliğine izin verecek bir döşeme düşünmek gerekir. Zemin kaplaması da bu yüke, forklift trafiğine ve kesme sıvısı ya da yağ sıçramasına göre seçilir; epoksi zemin kaplaması bu tesislerde sık tercih edilen seçeneklerden biridir, ancak alttaki betonun durumu kaplamadan önce değerlendirilmelidir.

Sevkiyat: büyük parça binadan nasıl çıkar?

Makine üreticisinin ürünü çoğu zaman tek parça ve büyüktür. Bu parçanın montaj alanından kamyona kadar yolu proje başında çizilmezse, iş bittiğinde kapının yetmediği ya da vincin yükleme noktasına uzanmadığı görülür. Yükleme kapısının ölçüsü, kapı önündeki avlu, en uzun aracın dönüşü ve gerekiyorsa vinçle doğrudan araç üstüne yükleme yapılabilecek bir yükleme bölmesi birlikte düşünülür. Parsel içinde araç manevrasını nasıl kurduğumuzu OSB parselinde fabrika yerleşim planı yazısında ayrıntılı anlattık.

Fabrika ve Üretim Tesisi alanındaki projelerimizden

İMES’te yeni fabrika projesi nasıl ilerler?

Yeni bir tesis için izlediğimiz sıra, makine imalatının ihtiyaçlarını en baştan projeye taşıyacak biçimde kurulur. Adımlar şöyledir:

  1. Parselin güncel imar koşulları ve OSB’nin yapılaşma kuralları yazılı olarak alınır; çekme mesafeleri, oturum, emsal ve yükseklik bu belgeden okunur.
  2. İhtiyaç programı yazılır: makine listesi, en büyük ve en ağır parça, vinç ihtiyacı, depo, ofis, sosyal alanlar ve ileride beklenen büyüme.
  3. Vaziyet planında araç girişi, yükleme avlusu ve genişleme alanı belirlenir; bina bu hareketin bıraktığı yere oturtulur.
  4. Taşıyıcı sistem yetkili mühendislerle birlikte seçilir. Çelik, betonarme ve prefabrik sistemlerin her biri açıklık, vinç yükü, yapım süresi ve sonradan uzatma kolaylığı bakımından farklı sonuç verir.
  5. Cephe ve çatı, gün ışığı, ısı yalıtımı ve bakım kolaylığıyla birlikte tasarlanır; üç boyutlu model ve gerçekçi görsellerle alternatifler aynı bakıştan karşılaştırılır.
  6. Mimari, statik, mekanik ve elektrik projeleri birbirine uyumlu hâle getirilir; ruhsat dosyası hazırlanır.
  7. Ruhsattan sonra detay ve imalat çizimleri, şantiye ve teslim gelir; teslimden sonra yapı kullanma izni süreci izlenir.

Bu sırada en çok zaman kazandıran adım ikincisidir. Makine listesi ve sevkiyat senaryosu ne kadar açık yazılırsa, sonraki aşamalarda geri dönüş o kadar azalır. Fabrika ve sanayi yapılarında nasıl çalıştığımızı endüstriyel yapılar sayfamızda anlatıyoruz.

Ruhsat ve izinler: OSB yönetimi ne yapar?

Organize sanayi bölgelerinde parselasyon, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni süreçleri genellikle OSB müdürlüğü üzerinden yürür; bölgenin kendi imar planı notları ve yapı yönetmeliği esas alınır. İMES OSB’nin bölge müdürlüğü bünyesinde imar, ruhsat ve inşaat işlerine bakan ayrı bir birim bulunur ve bölge planları OSB’nin kendi sitesinde yayımlanır. Bu nedenle proje başlamadan önce yapılacak ilk iş, parselin güncel koşullarını bu birimden yazılı olarak almaktır.

Ruhsat dosyasında hangi belgelerin istendiği, hangi projelerin onaya sunulacağı ve onay sırası zaman içinde değişebilir. Komşu parselde geçerli olan bir koşul sizin parselinizde aynen geçerli olmayabilir. Bizim yaklaşımımız, varsayımla çizime başlamamak ve OSB yönetiminin güncel koşullarını esas almaktır. Deprem, yangın ve iş güvenliği gibi konular mühendislik hesabı gerektirir; bu hesaplardan ilgili yetkili mühendis sorumludur, mimari proje bu hesaplarla uyumlu kurulur.

Mevcut tesiste yenileme ve tadilat: öncelik nasıl belirlenir?

İMES’teki pek çok tesis faal durumdadır ve yenileme çoğu zaman üretim sürerken yapılır. Makine imalatı yapan bir tesiste yenileme öncelikleri genellikle şu sırayla ortaya çıkar:

  • Zemin: Forklift trafiği, ağır parça ve yağ sıçraması zemini zamanla yorar. Çatlak, bozulmuş derz ve tozuyan beton hem iş güvenliğini hem ürün kalitesini etkiler; kaplamadan önce alttaki betonun durumu incelenir.
  • Çatı: Vinç hattının üstünde oluşan bir sızıntı hem ekipmana zarar verir hem de onarımı zorlaştırır. Çatı yenilenirken gün ışığı açıklıkları ve havalandırma da yeniden düşünülebilir.
  • Yalıtım: Isıl işlem, kaynak ve taşlama bölümleri ısı üretir; kış aylarında ise geniş hollerin ısıtılması zorlaşır. Çatı ve cephe yalıtımı birlikte ele alındığında konfor ve enerji tüketimi birlikte iyileşir.
  • Sundurma: Açık stok alanı, sevkiyat öncesi bekleme ve kapı önünde yağmurdan korunan yükleme için çelik sundurma sık başvurulan bir çözümdür; ayrıntılarını çelik konstrüksiyon sundurma yazısında anlattık.
  • Ek alan: Ofis, kalite kontrol ya da hafif montaj için asma kat veya ek bina; oturum ve emsal hakları ile taşıyıcı sistemin ek yükü kaldırıp kaldıramayacağı önceden incelenir.
  • Cephe: Bölgede yeni tesisler yükseldikçe eski cepheler geride kalabilir. Cephe yenilemesi yalıtımla birleştirildiğinde tek seferde iki iş çözülür.

Yenilemede en önemli konu, işin üretimi durdurmadan bölümlere ayrılmasıdır. Hangi bölümün hangi sırayla kapatılacağı, vinç hattının ne zaman devre dışı kalacağı ve sevkiyatın nasıl sürdürüleceği iş programına yazılır. Mevcut yapılarda yenileme ve tadilat yaklaşımımızı renovasyon ve restorasyon sayfamızda bulabilirsiniz.

Fabrika ve Üretim Tesisi alanındaki projelerimizden

Makine ve yan sanayi tesislerinde nelere dikkat edilir?

Bölgedeki sektör çeşitliliği, aynı OSB içinde birbirinden farklı yapı ihtiyaçları doğurur. Bazı başlıklar öne çıkar:

  • Isıl işlem: Fırınlar yüksek ısı üretir; yangın güvenliği, havalandırma ve fırın çevresindeki malzeme seçimi yetkili mühendislerle birlikte çözülür. Fırın bölümünü diğer üretim alanlarından ayırmak çoğu zaman doğru olur.
  • Kaynak ve boya: Kaynak dumanı ve boya buharı ayrı havalandırma ister. Boya kabini yangın açısından ayrı bir risk alanıdır ve ilgili mühendislik hesabına göre konumlandırılır.
  • Plastik enjeksiyon: Hammadde silosu, kurutucu ve kalıp değişimi için vinç ihtiyacı yerleşimi etkiler; hammaddenin parsele girişinden makineye kadar yolu kısa tutulur.
  • Hassas işleme ve ölçüm: Titreşim kaynaklarından uzak, sıcaklığı dengeli tutulabilen bir ölçüm odası kalite kontrolün güvenilirliğini artırır.
  • Gürültü: Pres ve taşlama bölümlerini ofis ve sosyal alanlardan ayırmak çalışanların gün içindeki yorgunluğunu azaltır.

Hangi tesis türünde hangi alanları birlikte düşündüğümüzü fabrika ve üretim tesisi sayfamızda topladık.

Teklif isterken hangi bilgileri hazırlamalısınız?

İlk görüşmeden önce aşağıdaki bilgileri toplamak, keşfi ve teklifi hızlandırır. Hepsinin hazır olması gerekmez; eksik olanları birlikte tamamlarız.

  • Parselin ada ve parsel bilgisi, varsa güncel imar durumu ve OSB’den alınmış yazılı koşullar
  • Mevcut tesis varsa onaylı projeler, ruhsat ve yapı kullanma izni belgeleri
  • Makine listesi; en büyük ve en ağır makinenin ölçüsü ve ağırlığı
  • Vinç ihtiyacı: kaldırılacak en ağır parça, kancanın çıkması gereken yükseklik, hol boyunca istenen hareket
  • Üretilecek en büyük ürünün ölçüsü ve sevkiyatta kullanılan araç türü
  • Isıl işlem, kaynak, boya gibi özel süreçler
  • Ofis, sosyal alan ve çalışan düzeni; ileride beklenen büyüme
  • Yenileme işlerinde mevcut sorunların fotoğrafları ve üretimin hangi dönemlerde durdurulabileceği

Maker Mimarlık bu bölgede ne yapıyor?

Ofisimiz Darıca’da, İMES OSB’ye yakın; bu bölgede projelendirdiğimiz sanayi yapıları var ve bir kısmını projeler sayfamızda görebilirsiniz. Yeni tesislerde keşif, konsept, proje, ruhsat ve uygulama projesi, şantiye ve teslim aşamalarını birlikte yürütüyor; mevcut tesislerde zemin, çatı, yalıtım, cephe, sundurma ve ek alan işlerini üretimi aksatmayacak bir iş programıyla planlıyoruz. Üç boyutlu model ve gerçekçi görsellerle alternatifleri aynı bakıştan sunuyor, uygulama öncesi keşif bedellerinden uygulama sonrası hak edişlere kadar süreci izliyoruz. İlk keşif ücretsizdir; teklif formundan ya da sayfadaki WhatsApp düğmesinden bize yazabilirsiniz.

?Merak edilenler

Sık sorulan sorular

Dilovası İMES OSB'de yapı ruhsatı için nereye başvurulur?

Organize sanayi bölgelerinde yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni süreçleri genellikle OSB müdürlüğü üzerinden yürür. İMES OSB'nin bölge müdürlüğünde imar, ruhsat ve inşaat işlerine bakan bir birim bulunur. Başvuru belgeleri ve süreç zaman içinde değişebileceği için OSB yönetiminin güncel koşulları esas alınır.

İMES OSB'de parselimin imar koşullarını nereden öğrenirim?

Parselin çekme mesafeleri, oturum, emsal ve yükseklik gibi koşulları OSB yönetiminden yazılı olarak alınır. Bölge planları OSB'nin kendi sitesinde de yayımlanır. Komşu parselin koşulu emsal sayılmaz; projeye bu yazılı bilgiyle başlanır.

İMES OSB'de mevcut fabrikaya ek bina ya da asma kat yapılabilir mi?

Parselde kullanılmamış oturum ve emsal hakkı varsa ve OSB'nin güncel koşulları izin veriyorsa yapılabilir. Asma katta ayrıca mevcut taşıyıcı sistemin ek yükü kaldırıp kaldıramayacağı yetkili mühendisçe incelenir. Ek yapının araç manevrasını ve sevkiyatı daraltmaması da kontrol edilir.

Gezer vinçli bir hol için proje aşamasında hangi bilgiler gerekir?

Kaldırılacak en ağır parça, vinç sayısı, kancanın ulaşması gereken yükseklik ve vincin hol boyunca nereye kadar hareket edeceği gerekir. İleride daha büyük bir vinç düşünülüyorsa bu da baştan söylenmelidir. Kren yolu ve kolon hesabı yetkili inşaat mühendisinin sorumluluğundadır.

İMES'te makine fabrikası için çelik mi betonarme mi daha uygun?

Tek bir doğru yoktur; hol açıklığı, vinç kapasitesi, yapım süresi beklentisi ve genişleme planı belirleyicidir. Çelik geniş açıklık ve sonradan uzatma kolaylığı sunar, betonarme ve prefabrik sistemlerin de kendine göre avantajları vardır. Seçim yetkili mühendislerle birlikte, makine ve vinç bilgileri netleştikten sonra yapılır.

İMES OSB'de fabrika yenilemesi üretim durdurulmadan yapılabilir mi?

Çoğu zaman evet; iş bölümlere ayrılır ve her bölüm üretimin en az etkileneceği zamanda ele alınır. Vinç hattının devre dışı kalacağı günler ve sevkiyatın nasıl süreceği iş programına önceden yazılır. Çatı ve zemin gibi işlerde bazı bölümlerin kısa süre kapatılması gerekebilir.

Makine imalatı yapan bir tesiste zemin kaplaması nasıl seçilir?

Forklift trafiği, ağır parça yükü, yağ ve kesme sıvısı teması ile temizlik yöntemi birlikte değerlendirilir. Kaplamadan önce alttaki betonun sağlamlığı ve nemi incelenir. Epoksi bu tesislerde sık kullanılır, ancak her bölüm için aynı kaplama doğru olmayabilir.

Maker Mimarlık İMES OSB'deki keşif için ücret alıyor mu?

İlk keşif ücretsizdir. Ofisimiz Darıca'da olduğu için İMES OSB'ye kısa sürede ulaşabiliyoruz. Keşiften sonra işin kapsamına göre iş programı ve teklif hazırlıyoruz.

→Teklif ve ihale daveti

Projenizi konuşalım

Şartnameniz hazırsa yükleyin, hazır değilse kapsamı birlikte tanımlayalım. Keşif ücretsizdir.

WhatsApp Arayın Teklif isteyin