İçeriğe geç

Rize OSB Fabrika Projesi ve Fabrika Yenileme

Maker Mimarlık9 dk okumaGüncelleme:

KapakNevres Şahin 2İMES OSB, Dilovası, Kocaeli

Rize OSB’de fabrika projesi, iki yerel gerçekle başlar: arazinin dar ve değerli olması, iklimin ise ülkenin en yağışlı iklimlerinden biri olması. Kalkandere’deki bölgede parseller büyük değildir; bu yüzden yerleşim planı her metrekareyi hesaplayarak, gerektiğinde ara kat ve dikey depolamayla kurulur. Yoğun yağış ve sürekli nem ise çatı eğimini, oluk ve iniş borularını, yağmur suyunun parselden uzaklaştırılmasını, yalıtımı ve yoğuşma kontrolünü projenin ilk konularından yapar. Bölgede çay işlemeye bağlı tesisler de yer aldığı için buhar, kurutma ve koku gibi sektöre özgü konular sık karşımıza çıkar. Süreç, parselin güncel imar koşullarının OSB yönetiminden yazılı alınması ve zemin etüdüyle başlar. Çalışan bir tesiste ise önce mevcut durum ölçülür; çatı, yalıtım ve zemin işleri üretimin sezonuna göre sıralanır.

Yazıda kesin ölçü, katsayı, süre ya da bedel bulamayacaksınız. Bunlar tesisin büyüklüğüne, makine parkına ve parselin koşullarına göre değişir; güncel imar planı notları, OSB yönetiminin koşulları ve yetkili mühendislerin hesabı esas alınır.

Rize OSB nerede ve nasıl bir bölge?

Rize Organize Sanayi Bölgesi, il merkezine değil, iç kesimdeki Kalkandere ilçesine kurulmuş karma bir bölgedir. Rize’de kıyı şeridi dar, arkasındaki yamaçlar diktir; düz ve sanayiye uygun arazi bulmak bu yüzden zordur. Bölgenin kuruluşu ve genişlemesi sırasında yapılan açıklamalarda da arazinin kıt, kamulaştırmanın maliyetli olduğu vurgulanmıştır. Bölge etaplar hâlinde büyümüş; ilk etap tahsis edilip işletmeler faaliyete geçtikten sonra ikinci etap için kamulaştırma çalışmaları yürütülmüştür.

Kuruluş döneminde basına yansıyan bir başka konu zemindir: alan içinde zayıf zemin olarak nitelenen kesimlerin tespit edilip sağlam dolguyla iyileştirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu bilgi bir fabrika projesi için önemlidir. Dolgu üzerinde ya da dolguyla iyileştirilmiş bir parselde temel sistemi, zemin etüdünün sonucuna göre seçilir; aynı bölgede yan yana iki parselin temel çözümü farklı çıkabilir.

Bölgede hangi tesisler var?

Rize ekonomisinin merkezinde çay vardır ve bu kimlik OSB’ye de yansır. Haberlere göre bölgede çay atığını değerlendirip enerji ve yakacak ürüne dönüştüren bir geri kazanım tesisi ile çaydan ekstrakt üretimine yönelik bir ünite kurulmuştur. Bunların yanında farklı iş kollarından işletmeler de bölgede yer alır; bölge, tek bir sektöre ayrılmış bir ihtisas OSB değil, karma bir bölgedir. Rize’de çay fabrikalarının çoğu bahçelere yakın, vadilere dağılmış durumdadır; OSB ise çaya bağlı yan ürünler ve ildeki diğer imalat işleri için toplu bir sanayi alanı sunar.

Ulaşım ve erişim

Kalkandere, Rize kıyısından iç kesime uzanan vadi yolu üzerindedir. Bölgenin açılışından bu yana yapılan açıklamalarda OSB yolunun güvenliği ve ulaşımı kısaltacak bir tünel ihtiyacı gündeme gelmiştir. Kıyıdaki ana karayolu ve ildeki lojistik yatırımlar, ürünün ve hammaddenin bölgeye ulaşımında belirleyicidir. Dar ve eğimli bir vadi yolundan gelen tır ve kamyonlar için parsel girişinin, manevra alanının ve yükleme rampasının doğru konumlanması, Rize’de düz arazideki bir bölgeden daha fazla önem taşır.

Rize OSB’de yeni fabrika projesi nasıl kurgulanır?

Arazinin kıt olduğu bir bölgede yerleşim planının amacı, parselden en verimli kullanımı, imar koşullarını aşmadan elde etmektir. Bizim izlediğimiz sıra şöyledir:

  1. İmar durumunu yazılı almak: çekme mesafeleri, yapılaşma sınırları, yükseklik ve bölgeye özgü notlar OSB yönetiminden alınır.
  2. Zemin etüdünü erkenden yaptırmak: dolgu ve zayıf zemin ihtimali olan bir bölgede temel kararı etüt sonucu gelmeden verilmez; etüt yetkili mühendislerce yapılır.
  3. Üretim akışını çıkarmak: hammadde girişi, işleme, ara depolama, paketleme ve sevkiyat sırası bir şemaya dökülür.
  4. Dikey kullanımı değerlendirmek: idari bölüm, laboratuvar ya da hafif depolama için ara kat; yüksek raflı depo gibi çözümler küçük parselde alan kazandırır.
  5. Su yönetimini planlamak: çatı ve saha sularının toplanması, parsel dışına güvenli biçimde verilmesi ve şev ile istinat yapılarının drenajı yerleşimle birlikte çizilir.
  6. Araç trafiğini çözmek: kamyon girişi, manevra ve yükleme alanı ile personel girişi birbirini kesmeyecek biçimde ayrılır.

Genel yerleşim ilkelerini OSB parselinde fabrika yerleşim planı yazımızda anlattık. Rize’de bu ilkelere iki katman eklenir: eğimli ve sınırlı arazi ile yağmur suyunun yönetimi.

Taşıyıcı sistem seçimi

Geniş açıklık isteyen üretim holleri için çelik ya da prefabrik betonarme taşıyıcı sistem sık tercih edilir. Rize koşullarında seçim yapılırken nem ve korozyon da hesaba katılır: çelik elemanların korozyona karşı koruma sistemi, birleşim detayları ve bakım erişimi baştan düşünülmelidir. Deprem ve kar ile rüzgâr yükleri yetkili inşaat mühendisinin hesabıyla belirlenir; sorumluluk ondadır. Mimari proje bu kararları hol düzeni, kapı ve pencere açıklıkları ve çatı biçimiyle uyumlu hâle getirir.

Fabrika ve Üretim Tesisi alanındaki projelerimizden

Yoğun yağış ve nem tasarıma nasıl yansır?

Rize’de bir sanayi yapısının en çok zorlanan bölümleri çatı ve cephedir. Uzun süren yağışlar, sızıntıya, oluk taşmasına ve yalıtım malzemesinin ıslanmasına yol açabilir. Sürekli yüksek nem ise iç yüzeylerde yoğuşmaya, metal yüzeylerde paslanmaya ve depolanan üründe bozulmaya neden olabilir. Bu yüzden tasarımda şu konular ayrıca ele alınır:

  • Çatı eğimi ve su yolu: suyun çatıda beklemeden, en kısa yoldan oluklara ulaşması; oluk ve iniş borularının yoğun yağışı taşıyacak biçimde boyutlandırılması.
  • Detaylar: çatı ışıklıkları, havalandırma bacaları ve ek yerleri gibi suyun sızma ihtimali olan noktaların dikkatle çözülmesi.
  • Yoğuşma kontrolü: yalıtım katmanları ile buhar kesicinin doğru sırada uygulanması ve iç mekânın yeterli havalandırılması.
  • Saha drenajı: yükleme alanı, otopark ve bina çevresinde suyun yapıya doğru akmaması için eğim ve ızgaralar.
  • Malzeme seçimi: cephe ve çatı kaplamasının, bağlantı elemanlarının ve doğramaların neme ve korozyona dayanıklı olması.

Bu önlemlerin değerleri, yani boru çapları, eğim oranları ve yalıtım kalınlıkları, ilgili standartlara ve mekanik ile inşaat mühendislerinin hesabına göre belirlenir. Mimarın işi, bu hesapların doğru detaya ve uygulanabilir bir çatı ile cephe sistemine dönüşmesini sağlamaktır.

Çay işlemeye bağlı tesislerde nelere dikkat edilir?

Bölgede çay atığı ve çay ekstraktı gibi çaya bağlı işler yer aldığı için bu tür tesislerin yapıdan beklediği şeyleri ayrıca anlatmak istiyoruz. Çay işleme, sıcaklık, buhar ve nemle iç içe bir süreçtir. Kurutma, ekstraksiyon ya da paketleme hangisi olursa olsun, şu konular projede öne çıkar:

  • Hijyen ve temizlik: gıda ürünü işlenen alanlarda kolay temizlenen zemin, duvar ve tavan yüzeyleri; ham ürün ile işlenmiş ürünün akışlarının ayrılması.
  • Buhar ve ısı: kurutma ve ekstraksiyon ekipmanının çıkardığı ısı ve buharın dışarı atılması; bu alanlarda yoğuşmaya karşı ek önlem.
  • Toz ve koku: çay tozu ve işleme kokusunun diğer bölümlere ve çevreye yayılmasını sınırlayan havalandırma ve filtre düzeni.
  • Sezonluk depolama: yaş ürünün kısa sürede işlenmesi gerektiği için kabul ve ara depolama alanlarının sezon yoğunluğuna göre düşünülmesi.
  • Atık ve yan ürün: işleme sonrası çıkan atığın nerede biriktirileceği ve nasıl sevk edileceği.

Bu tür tesislerde yangın, toz ve gıda güvenliği ile ilgili kararlar yetkili mühendislerin hesabıyla ve ilgili mevzuata göre verilir; OSB yönetiminin koşulları da ayrıca sorulmalıdır.

Su, enerji ve altyapı bağlantıları

Bölge için yapılan açıklamalarda su temini konusunda bir proje üzerinde çalışıldığı da belirtilmiştir. Su kullanan bir proses kuracaksanız, ihtiyacınızı ve bölgenin o günkü su, atık su ve elektrik imkânlarını tasarımdan önce yönetimle konuşmanızı öneririz. Gerekirse parselde su deposu, yağmur suyunun toplanıp proseste ya da temizlikte kullanılması ve atık suyun kanala verilmeden önce ön arıtmadan geçirilmesi gibi çözümler yerleşim planına baştan eklenir. Sonradan eklenen bir depo ya da arıtma ünitesi, küçük bir parselde yükleme alanından ya da otoparktan yer çalar; bu yüzden altyapı soruları yerleşimin ilk taslağında cevaplanmalıdır.

OSB yönetimi ve ruhsat süreci nasıl işler?

OSB’lerde parsel tahsisi, imar durumu, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni süreçleri genellikle OSB müdürlüğü üzerinden yürür. Rize OSB’de de proje başvurusundan önce yapılması gereken ilk iş, parselin güncel imar durumunu ve başvuruda istenen belgeleri bölge yönetiminden yazılı olarak almaktır. Bölgenin kendi imar planı notları ve yapı yönetmeliği esas alınır; bunlar zaman içinde değişebileceği için eski bir projeden ya da komşu parselden örnek alınmamalıdır.

Tipik sıra şöyledir: imar durumu, zemin etüdü, mimari avan proje ve yönetimle ön görüşme, mimari ve mühendislik uygulama projelerinin hazırlanması, onay ve yapı ruhsatı, şantiye, yapı kullanma izni. Gayrisıhhi müessese ruhsatı, çevre izinleri ve iş yeri açma gibi işletmeye yönelik izinler de süreç boyunca ayrıca takip edilir. Süreler ve istenen belgeler başvurunun kapsamına göre değişir; yönetim birimleriyle erken temas, sonradan çıkacak revizyonları azaltır.

Ruhsattan sonra inşaat yapı denetim kuruluşunun denetiminde yürür; yapı kullanma izni bu denetim tamamlandıktan sonra yine OSB müdürlüğünden alınır. Üretiminiz Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) kapsamına girebilecek bir faaliyetse ÇED kararı yapı ruhsatından önce gerekir; bu yüzden faaliyetin kapsamda olup olmadığı en başta Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne sorulur. Çevre izni de OSB’den değil Bakanlık ve il müdürlüğü üzerinden alınır; OSB atık su için kanal bağlantı izni verir.

Fabrika ve Üretim Tesisi alanındaki projelerimizden

Mevcut tesiste yenileme ve tadilat

Rize’deki çalışan bir tesiste yenileme ihtiyacı çoğunlukla iklimin bıraktığı izlerle başlar: akan çatı, yalıtımı ıslanmış paneller, paslanan çelik elemanlar, yoğuşmadan dolayı küflenen yüzeyler. Ürün çeşitlendikçe ya da kapasite arttıkça ek alan ve yeni depolama ihtiyacı da doğar. Hangi işin önce yapılacağını belirlemek için önce rölöve, yani mevcut durumun ölçülü çizimi çıkarılır, sorunlar fotoğraflarla kayda alınır.

İhtiyaç Rize koşullarında öncelik Ne zaman düşünülür?
Çatı yenileme Sızıntı, oluk kapasitesi, ışıklık ve ek yeri detayları Yağışlı dönem gelmeden, üretimin sakin olduğu dönemde
Yalıtım Yoğuşma kontrolü, ıslanmış malzemenin değişimi, enerji gideri Çatı ve cephe işiyle aynı pakette
Zemin kaplaması Islak ve kaygan zemine karşı uygun kaplama, eğim ve gider Hat değişikliği ya da bakım duruşunda, bölüm bölüm
Sundurma Yükleme ve dış depolamanın yağmurdan korunması Sevkiyat yoğunluğu arttığında
Ek alan ve ara kat Sınırlı parselde yeni alan kazanmak Kapasite artışından önce, imar ve taşıyıcı kontrolüyle

Çatı tarafındaki seçenekleri fabrika çatı yenileme yazımızda anlattık. Yükleme alanının üstünü örtmek, Rize’de hem çalışma koşullarını iyileştirir hem de ürünün ıslanmasını önler; bunun için çelik konstrüksiyon sundurma yazımıza bakabilirsiniz. Sundurma ve ek alan işleri imar koşullarına bağlıdır ve çoğu durumda OSB yönetiminden onay ve proje gerektirir.

Yenilemeyi üretimi durdurmadan yapmak

Çaya bağlı işletmelerde üretimin yoğunlaştığı dönemler bellidir; yenileme işlerini bu dönemin dışına koymak çoğu zaman en doğru yoldur. Büyük bir işi tek seferde yapmak yerine bölümlere bölmek, her bölümü ayrı bir duruşta tamamlamak ve geçici koruma önlemleri almak, üretimin aksamasını sınırlar. Keşif bedelinden hak edişe kadar her etabın ayrı izlenmesi de bütçenin kontrolünü kolaylaştırır.

Teklif isterken neler hazırlanmalı?

Rize OSB’deki bir proje için doğru teklif alabilmek adına şu bilgileri hazırlamanızı öneririz:

  • Parselin ada ve parsel bilgisi ile OSB’den alınmış güncel imar durumu.
  • Varsa zemin etüdü raporu; yoksa etüdün ne zaman yaptırılacağı.
  • Üretim konusu, makine listesi ve makine üreticisinin yerleşim önerisi.
  • Buhar, kurutma, soğuk oda, toz emme gibi özel ihtiyaçlar.
  • Hammadde ve ürün için beklenen depolama düzeni ve sezonluk yoğunluk.
  • Mevcut tesis için: ruhsatlı projeler, yapı kullanma izni, bilinen sızıntı ve nem sorunları ile tadilatın yapılabileceği dönem.

Maker Mimarlık bu bölgede ne yapıyor?

Ofisimiz Kocaeli Darıca’da; portföyümüzde Kocaeli Gebze VI. (İMES) Makine İhtisas OSB’de projelendirilmiş sanayi yapıları bulunuyor. Rize OSB’de yeni fabrika, kapasite artışı ya da yenileme hazırlığı yapan işletmeler için proje hazırlıyor, yerinde keşif yapıyoruz; ilk keşif ücretsizdir. Fabrika ve endüstriyel yapılar ile renovasyon ve restorasyon hizmetlerimiz kapsamında mimari projeyi mühendislik projeleriyle uyumlu hâle getiriyor, yeni düzeni ve çatı ile cephe seçeneklerini üç boyutlu modelde gösteriyor, keşif bedellerinden hak edişlere kadar süreci izliyoruz. Fabrika ve üretim tesisi işlerimize göz atabilir, teklif formundan ya da sayfadaki WhatsApp düğmesinden bize yazabilirsiniz.

?Merak edilenler

Sık sorulan sorular

Rize OSB hangi ilçede?

Rize Organize Sanayi Bölgesi, il merkezinde değil, iç kesimdeki Kalkandere ilçesindedir. Bölgeye kıyıdan vadi yoluyla ulaşılır. Bu nedenle parsel girişi ve kamyon manevra alanı projede ayrıca önem taşır.

Rize OSB'de yapı ruhsatını kim verir?

OSB'lerde yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni süreçleri genellikle OSB müdürlüğü üzerinden yürür. Başvurudan önce parselin güncel imar durumunu ve istenen belgeleri bölge yönetiminden yazılı almak gerekir. Bölgenin imar planı notları ve yapı yönetmeliği esas alınır.

Rize OSB'de zemin etüdü neden önemli?

Bölgenin kuruluş döneminde bazı kesimlerde zayıf zemin bulunduğu ve sağlam dolguyla iyileştirme gerektiği basına yansımıştır. Bu yüzden her parselin temel çözümü kendi zemin etüdüne göre belirlenir. Etüdü ve temel hesabını yetkili mühendisler yapar.

Rize'nin yağışlı iklimi fabrika çatısını nasıl etkiler?

Uzun süren yağışlar sızıntı, oluk taşması ve yalıtımın ıslanması riskini artırır. Çatı eğimi, oluk ve iniş boruları, ışıklık ve ek yeri detayları bu yüzden özenle çözülür. Değerler mühendis hesabıyla ve ilgili standartlara göre belirlenir.

Rize OSB'de çay işleme tesisi kurulabilir mi?

Bölgede çay atığını değerlendiren bir tesis ile çay ekstraktı üretimine yönelik bir ünitenin kurulduğu haberlere yansımıştır. Yeni bir tesisin uygunluğu, parselin imar koşullarına ve OSB yönetiminin kararına bağlıdır. Hijyen, buhar ve toz konuları projede ayrıca ele alınır.

Küçük parselde fabrikaya nasıl ek alan kazanılır?

Ara kat, yüksek raflı depo ya da yükleme alanına sundurma gibi çözümler değerlendirilebilir. Hepsi imar koşullarına ve mevcut taşıyıcı sistemin yeterliliğine bağlıdır. Uygulamadan önce mühendis kontrolü ve OSB yönetiminin onayı gerekir.

Rize OSB'deki tesisinizde yenilemeyi ne zaman yapmalıyız?

Çatı ve yalıtım işlerini yağışlı dönem gelmeden, üretimin sakin olduğu bir döneme koymak çoğu zaman en doğrusudur. Büyük işler bölümlere ayrılarak üretimi durdurmadan yapılabilir. İş programı keşiften sonra birlikte çıkarılır.

→Teklif ve ihale daveti

Projenizi konuşalım

Şartnameniz hazırsa yükleyin, hazır değilse kapsamı birlikte tanımlayalım. Keşif ücretsizdir.

WhatsApp Arayın Teklif isteyin