İçeriğe geç

Balıkesir OSB Fabrika Projesi ve Fabrika Yenileme

Maker Mimarlık8 dk okumaGüncelleme:

KapakNazif Niyazi ÖztürkİMES OSB, Dilovası, Kocaeli

Balıkesir OSB’de fabrika projesi, bölgenin iki farklı yüzüne göre kurulur: genişleme alanında açılan boş parsellerde sıfırdan yeni bir tesis ya da bölgenin uzun yıllardır kullanılan ilk parsellerinde büyüyen, ihtiyacı değişen bir fabrikanın yenilenmesi. Her iki durumda da işe parselin imar koşullarını OSB müdürlüğünden yazılı alarak başlanır; yerleşim, taşıyıcı sistem, cephe ve altyapı kararları bu koşullara, üretim akışına ve bölgenin ortak hizmetlerine göre verilir. Mevcut tesislerde ise önce rölöve ve hasar tespiti yapılır, sonra zemin, çatı, yalıtım, cephe ve ek alan işleri öncelik sırasına konur. Bu yazıda Balıkesir Organize Sanayi Bölgesi’nin yapıya etkisi olan özelliklerini, yeni fabrika ve yenilemede bakılacak konuları ve teklif isterken hazırlanması gerekenleri anlatıyoruz.

Yazıda kesin ölçü, katsayı, süre ya da bedel bulamayacaksınız. Bu değerler parselin imar koşullarına, yapının büyüklüğüne ve üretimin türüne göre değişir; güncel imar planı notları, OSB yönetiminin koşulları ve yetkili mühendislerin hesabı esas alınır.

Balıkesir OSB nasıl bir bölge?

Balıkesir Organize Sanayi Bölgesi, kısa adıyla BALOSB, bölge yönetiminin kendi tanıtımına göre Balıkesir’in ilk ve en büyük organize sanayi bölgesidir. Yönetim ofisi Altıeylül ilçesindedir; bölge, kent merkezine yakın konumuyla ilin sanayi omurgasını oluşturur. Bir ihtisas bölgesi değil, karma bir bölgedir: bölge yönetimi makine, ana metal, gıda, kimya, elektronik ve mobilya başta olmak üzere çeşitli sektörlerde üretim yapıldığını belirtir. Balıkesir’in yatırım tanıtım kaynaklarında bunlara tekstil, plastik ve otomotiv yan sanayi de eklenir.

Bu çeşitlilik proje açısından önemlidir. Aynı caddede bir yem fabrikası, bir makine imalathanesi ve bir mobilya atölyesi yan yana olabilir. Her birinin yapıdan beklediği şey farklıdır: gıda ve yem tesisinde hijyen ve silo düzeni, metal işlemede vinç ve ağır zemin yükü, mobilyada toz kontrolü ve yangın güvenliği öne çıkar. Bu yüzden Balıkesir OSB’de iki fabrika aynı büyüklükte olsa bile projeleri birbirine benzemez.

Konum ve ulaşım

Bölge yönetimi BALOSB’nin İzmir ile İstanbul arasındaki sanayi aksında yer aldığını, İstanbul-İzmir Otoyolu’nun açılmasıyla ulaşım avantajının arttığını belirtir. Yatırım tanıtım kaynaklarına göre bölge İzmir-Bursa karayoluna yakındır; hemen yanındaki Gökköy Lojistik Merkezi demiryolu bağlantısı sağlar, ürünler buradan Bandırma Limanı üzerinden dış pazarlara ulaşabilir. Bölgede bir gümrük müdürlüğü de bulunur.

Bu bağlantılar fabrika yerleşimine doğrudan yansır. İhracat yapan bir tesiste konteyner yüklemesi, tır manevrası ve bekleme alanı parsel içinde çözülmelidir; demiryolu üzerinden hammadde alan bir tesiste ise depolama alanının büyüklüğü ve sevkiyat sıklığı farklı olur. Lojistik merkezine yakınlık, bazı işletmeler için parselde daha küçük bir stok alanıyla çalışmayı mümkün kılabilir; bu karar üretim planıyla birlikte verilir.

Bölgenin ortak hizmetleri

Bölge yönetimine göre BALOSB’de atık su arıtma tesisi, çevre yönetimi birimi, elektrik dağıtımı ve enerji yönetimi, itfaiye, afet koordinasyon merkezi, kontrol ve izleme merkezi, jandarma karakolu, tır parkı, karla mücadele ve temizlik hizmetleri bulunur. Bölgede mesleki ve teknik eğitim merkezi, mesleki belgelendirme merkezi ve bir gündüz bakımevi de hizmet verir. Bu hizmetler tesisin kendi önlemlerinin yerini tutmaz; ama itfaiye aracının parsele erişimi, atık su bağlantı noktası ve enerji bağlantısı gibi konularda tasarımın bölgenin düzeniyle uyumlu olması gerekir.

Genişleme alanında yeni fabrika nasıl kurgulanır?

Bölge yönetimi, mevcut alanın genişletildiğini ve yeni parsellerin planlı altyapı çalışmalarıyla üretime açıldığını belirtir. Genişleme sürecinde Balıkesir II. OSB ile birleşme de gerçekleşmiştir. Yeni bir parselde fabrika kurmak isteyen yatırımcı için bu, boş bir zemin üzerinde baştan doğru bir yerleşim kurma fırsatıdır. Bizim izlediğimiz sıra şöyledir:

  1. Parsel koşullarını yazılı almak: imar durumu, çekme mesafeleri, yapılaşma sınırları, kot ve bağlantı noktaları OSB yönetiminden öğrenilir. Genişleme alanında altyapının hangi aşamada olduğu da sorulmalıdır.
  2. Üretim akışını çizmek: hammaddenin girişten sevkiyata kadar izlediği yol, makine yerleşimi ve personel hareketiyle birlikte çıkarılır.
  3. Büyüme payını belirlemek: ikinci bir hol, yeni bir hat ya da depo için parselde nerede yer kalacağı ilk projede gösterilir. Sonradan eklenecek yapının nereye geleceği baştan bilinmezse ilk bina parselin ortasına oturur ve büyüme yolu kapanır.
  4. Taşıyıcı sistemi seçmek: açıklık, vinç, çatı yükü ve büyüme planına göre çelik, betonarme ya da karma sistem değerlendirilir; hesap yetkili inşaat mühendisinindir.
  5. Araç trafiğini ayırmak: tır, forklift, personel ve ziyaretçi yolları birbirini kesmeyecek biçimde planlanır; yükleme rampaları sevkiyat yönüne göre konumlanır.
  6. İdari ve sosyal alanları yerleştirmek: ofis, yemekhane, soyunma ve otopark üretimin gürültü ve tozundan uzak tarafa, ama denetim kolaylığını kaybetmeden yerleştirilir.

Genel yerleşim ilkelerini OSB parselinde fabrika yerleşim planı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Taşıyıcı sistem ve çatı

Balıkesir OSB’deki üretim yapılarında geniş açıklıklı çelik ya da prefabrik betonarme holler yaygındır. Seçim; açıklığın genişliğine, tavan vincinin kapasitesine, çatıya konacak ekipmana ve ileride yapılacak eklere göre yapılır. Çatı ve taşıyıcı sistem hesabında kar yükü, rüzgâr ve deprem etkileri yetkili mühendis tarafından güncel yönetmeliklere göre değerlendirilir. Bölgede karla mücadele hizmetinin bulunması, kış koşullarının bölge yönetiminin de gündeminde olduğunu gösterir; çatı eğimi, dere oluğu ve yağmur suyu detayları bu nedenle özenle çözülmelidir.

Enerji ve çatıda güneş paneli

Bölge yönetimi BALOSB’nin elektrik dağıtımını kendisinin yürüttüğünü, enerji yönetimi ve yenilenebilir enerji yatırımları yaptığını belirtir. Bölgenin sitesinde lisanssız üretim başvurularına ayrılmış bir bölüm de vardır. Bu, yeni fabrikada çatıya güneş paneli kurmayı düşünen yatırımcı için bağlantı ve başvuru konularının bölge yönetimiyle konuşulacağı anlamına gelir. Mimari açıdan önemli olan, paneli sonradan sığdırmaya çalışmak yerine çatı yönünü, eğimini, taşıyıcının ek yükü taşıyıp taşımayacağını ve bakım yollarını ilk projede düşünmektir. Panel yükü ve bağlantı detayları yetkili inşaat ve elektrik mühendislerinin hesabıyla belirlenir; çatı aydınlatma bantları, havalandırma çıkışları ve panel alanı birbirini kesmeyecek biçimde yerleştirilir.

Cephe ve kurumsal görünüm

Karma bir bölgede fabrikanın cephesi, aynı zamanda firmanın yüzüdür. Ana caddeye bakan idari blok, giriş ve otopark düzeni ziyaretçinin ilk izlenimini belirler. Cephe malzemesi seçilirken ısı yalıtımı, bakım kolaylığı ve yangın davranışı birlikte değerlendirilir. Cephe alternatiflerini aynı bakış açısından üç boyutlu görsellerle karşılaştırmak, karar vermeyi kolaylaştırır.

Fabrika ve Üretim Tesisi alanındaki projelerimizden

Balıkesir OSB’de ruhsat ve izin süreci nasıl yürür?

Organize sanayi bölgelerinde parselasyon, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni süreçleri genellikle OSB müdürlüğü üzerinden yürür; bölgenin kendi imar planı notları ve yapı koşulları esas alınır. BALOSB’de bölge müdürlüğü ve ilgili birimler bu süreçleri yönetir. Arsa tahsisi ve ön tahsis işlemleri de bölge yönetimi üzerinden yapılır.

Çevre tarafında bölgenin çevre yönetimi birimi, firmaların ön arıtma tesisi proje onaylarını yapar, kanalizasyon bağlantı izin süreçlerini takip eder ve deşarj parametrelerini aşan atık suları izler. Bu nedenle atık su üreten bir tesiste, örneğin gıda, yem ya da kimya üretiminde, ön arıtma ihtiyacı ve bağlantı noktası yerleşim aşamasında konuşulmalıdır. Hangi belgenin hangi aşamada isteneceği, projeye başlamadan önce OSB yönetiminden öğrenilmelidir.

Süreçte zaman kaybettiren en yaygın durum, mimari proje ile statik, mekanik ve elektrik projelerinin ayrı ayrı ilerlemesidir. Projeler birlikte geliştirildiğinde onay aşamasında çakışma riski azalır. Süre ve bedel yapının büyüklüğüne göre değişir; keşiften sonra iş programıyla birlikte verilir.

Mevcut fabrikada yenileme ve tadilat

BALOSB uzun geçmişi olan bir bölgedir; ilk parsellerdeki yapıların bir kısmı farklı bir üretim düzeni için tasarlanmış, zamanla büyümüş ya da el değiştirmiştir. Bu yapılarda yenileme ihtiyacı çoğu zaman şu kalemlerde toplanır:

  • Zemin: forklift trafiğiyle aşınmış, çatlamış ya da toz yapan beton zeminin yenilenmesi; gıda ve kimya alanlarında yıkanabilir, uygun dayanımda kaplama.
  • Çatı: eskimiş kaplamanın, akan dere ve olukların, aydınlatma bantlarının yenilenmesi; çatıya güneş paneli konacaksa taşıyıcının yeniden değerlendirilmesi.
  • Yalıtım: ısınma ve soğutma giderini artıran ısı köprülerinin, yoğuşma yapan yüzeylerin giderilmesi.
  • Cephe: eski panellerin değiştirilmesi, idari blokun yeni kurumsal görünüme kavuşturulması.
  • Sundurma ve yükleme alanı: açıkta bekleyen malzemenin korunması, sevkiyat alanının genişletilmesi.
  • Ek alan: hol içinde asma kat, ofis ya da depo; parselde kalan yapılaşma hakkı varsa ek bina.

Yenilemede doğru sıra, yapının mevcut durumunu tespit etmekle başlar: rölöve, taşıyıcı sistemin durumu, ruhsatlı proje ile yerindeki yapının uyumu. Ruhsatlı projeden farklı yapılmış bölümler varsa önce bu durumun nasıl ele alınacağı OSB yönetimiyle konuşulur. Ayrıntılı sıralamayı fabrika yenileme rehberi yazımızda, zemin seçeneklerini epoksi zemin kaplama yazımızda anlattık.

Üretim durmadan yenileme yapılabilir mi?

Birçok iş etaplara bölünerek yapılabilir. Zemin yenilemesi hol hol, çatı işleri bölüm bölüm ilerletilebilir; ama kaynak ve kesme gibi sıcak işler, tozlu işler ve vinç kullanımı tesisin iş güvenliği uzmanıyla birlikte planlanmalıdır. Bazı işler için planlı bakım duruşunu ya da üretimin sakin olduğu dönemi beklemek daha doğru olur.

Fabrika ve Üretim Tesisi alanındaki projelerimizden

Sektöre göre dikkat noktaları

Karma bir bölgede sektörün yapıdan beklediği şey projenin önceliklerini belirler. Balıkesir OSB’de öne çıkan sektörler için başlıca noktalar şunlardır:

Sektör Yapıda öne çıkan konu Kimin hesabıyla
Makine ve ana metal Tavan vinci, ağır zemin yükü, kaynak dumanının tahliyesi, geniş açıklık İnşaat ve makine mühendisi
Gıda ve yem Hijyen düzeni, temiz ve kirli akış ayrımı, silo ve hammadde kabulü, yıkanabilir yüzeyler Gıda güvenliği mevzuatı, makine mühendisi
Kimya ve plastik Depolama ayrımı, yangın ve patlama önlemleri, kimyasala dayanıklı zemin, ön arıtma Yangın, makine ve çevre mühendisi
Mobilya Talaş ve toz emişi, toz patlaması riski, boya kabini, yangın bölmeleri Makine ve yangın mühendisi
Elektronik Toz kontrolü, iklimlendirme, statik elektrik önlemleri, temiz üretim alanı Makine ve elektrik mühendisi

Tablodaki her konuda kesin değerleri ilgili mevzuat ve yetkili mühendisin hesabı belirler. Mimari proje bu kararları yerleşime, bölmelere, malzemeye ve kaçış yollarına dönüştürür.

Teklif isterken neler hazırlanmalı?

Balıkesir OSB’de yeni fabrika ya da yenileme için verimli bir ilk görüşme, aşağıdaki bilgilerin elinizde olmasıyla başlar. Eksik olanlar keşif sırasında birlikte tamamlanabilir.

  • Parselin ada ve parsel bilgisi, tahsis belgesi ve varsa güncel imar durumu.
  • Genişleme alanındaysa altyapının mevcut durumu ve bağlantı noktaları.
  • Üretim akışı, makine listesi ve en ağır ekipmanın yeri.
  • Vinç, silo ya da özel temel gerektiren ekipman bilgisi.
  • Mevcut tesis varsa ruhsatlı projeler, yapı kullanma izni ve son değişikliklerin listesi.
  • Atık su türü ve mevcut bağlantı izni bilgisi.
  • Sevkiyat düzeni: tır sıklığı, konteyner yüklemesi, demiryolu ya da liman bağlantısı.
  • Yenilemede durdurulamayacak hatlar ve planlı duruş dönemleri.

Maker Mimarlık bu bölgede ne yapıyor?

Ofisimiz Kocaeli Darıca’da; portföyümüzde Kocaeli Gebze VI. (İMES) Makine İhtisas OSB’de projelendirilmiş sanayi yapıları bulunuyor. Balıkesir OSB’de yeni fabrika, ek bina ya da yenileme hazırlığı yapan yatırımcılar için proje hazırlıyor, yerinde keşif yapıyoruz; ilk keşif ücretsizdir. Fabrika ve endüstriyel yapılar ile renovasyon ve restorasyon hizmetlerimiz kapsamında mimari projeyi statik, mekanik ve elektrik projeleriyle birlikte geliştiriyor, yeni düzeni üç boyutlu modelde gösteriyor, uygulama öncesi keşif bedellerinden uygulama sonrası hak edişlere kadar süreci izliyoruz. Fabrika ve üretim tesisi işlerimize göz atabilir, teklif formundan ya da sayfadaki WhatsApp düğmesinden bize yazabilirsiniz.

?Merak edilenler

Sık sorulan sorular

Balıkesir OSB'de yapı ruhsatını kim verir?

Organize sanayi bölgelerinde yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni süreçleri genellikle OSB müdürlüğü üzerinden yürür. BALOSB'de de bu işlemler bölge müdürlüğü ve ilgili birimleri tarafından yönetilir. Gerekli belgeler projeye başlamadan önce bölge yönetiminden öğrenilmelidir.

Balıkesir OSB'nin genişleme alanında fabrika kurulabilir mi?

Bölge yönetimi, genişleme alanındaki yeni parsellerin planlı altyapı çalışmalarıyla üretime açıldığını belirtir. Tahsis ve ön tahsis işlemleri bölge yönetimi üzerinden yapılır. Parselin altyapı durumu ve imar koşulları projeye başlamadan önce yazılı olarak alınmalıdır.

Balıkesir OSB'de atık su için ön arıtma gerekir mi?

Bu, tesisin atık suyunun türüne ve bölgenin kanala kabul koşullarına bağlıdır. Bölgenin çevre yönetimi birimi ön arıtma tesisi proje onaylarını yapar ve kanalizasyon bağlantı izinlerini takip eder. Güncel koşullar için yerleşim aşamasında bu birimle görüşülmelidir.

Balıkesir OSB'deki eski bir fabrikaya ek bina yapılabilir mi?

Parselde kalan yapılaşma hakkı ve OSB yönetiminin güncel koşulları izin veriyorsa yapılabilir. Önce mevcut yapının ruhsatlı projeyle uyumu ve taşıyıcı sistemin durumu incelenir. Ek binanın yeri, üretim akışını ve araç trafiğini bozmayacak biçimde seçilir.

Balıkesir OSB'de fabrika zemini için hangi kaplama seçilmeli?

Tek bir doğru cevap yoktur; sektöre, forklift yüküne, yıkama düzenine ve kimyasal etkiye göre değişir. Makine imalatında aşınma dayanımı, gıda ve yemde yıkanabilirlik, kimyada kimyasal dayanım öne çıkar. Seçim, zeminin mevcut durumu ve üreticinin teknik bilgisiyle birlikte yapılır.

Balıkesir OSB'nin ulaşım bağlantıları fabrika yerleşimini nasıl etkiler?

Bölge İzmir ile İstanbul arasındaki sanayi aksındadır ve Gökköy Lojistik Merkezi'nin demiryolu bağlantısına yakındır. İhracat yapan tesislerde konteyner yükleme, tır manevrası ve bekleme alanı parsel içinde çözülmelidir. Sevkiyat sıklığı, depo büyüklüğü ve rampa sayısı bu bağlantılara göre planlanır.

Çalışan bir fabrikada çatı yenilemesi üretim durmadan yapılabilir mi?

Çoğu durumda çatı işleri bölüm bölüm ilerletilerek yapılabilir. Altındaki üretimin korunması, düşme ve sıcak iş önlemleri tesisin iş güvenliği uzmanıyla birlikte planlanır. Çatıya güneş paneli eklenecekse taşıyıcı sistem önce yetkili mühendis tarafından değerlendirilmelidir.

→Teklif ve ihale daveti

Projenizi konuşalım

Şartnameniz hazırsa yükleyin, hazır değilse kapsamı birlikte tanımlayalım. Keşif ücretsizdir.

WhatsApp Arayın Teklif isteyin